Cykoria, uprawa

Cykoria, roślina o bogatej historii i wszechstronnym zastosowaniu, często kojarzona jest jedynie z kawowym zamiennikiem. Tymczasem jej uprawa może być niezwykle satysfakcjonującym doświadczeniem dla każdego ogrodnika, oferującym świeże liście do sałatek, korzenie do pieczenia, a nawet słynne wybielane główki, znane jako endywia belgijska. Zrozumienie tajników jej hodowli to klucz do czerpania pełni korzyści z tej zdrowej i smacznej rośliny.

Czym jest cykoria i dlaczego warto ją uprawiać?

Cykoria (Cichorium intybus) to gatunek rośliny z rodziny astrowatych, ceniony za swoje liście, korzenie i pąki kwiatowe. W zależności od odmiany, może przybierać różne formy – od chrupiących liści radicchio, przez delikatną endywię, aż po korzenie wykorzystywane do produkcji substytutu kawy. Uprawa cykorii w przydomowym ogrodzie to doskonały sposób na wzbogacenie diety w witaminy i minerały, takie jak witamina K, A, C oraz potas. Co więcej, jej charakterystyczny, lekko gorzkawy smak doskonale komponuje się z wieloma potrawami, dodając im unikalnego charakteru.

Wybór odpowiedniej odmiany cykorii

Przed przystąpieniem do uprawy kluczowe jest wybranie właściwej odmiany, dopasowanej do naszych potrzeb i warunków klimatycznych. Wyróżniamy kilka głównych typów cykorii:

• Cykoria sałatowa (endywia): Dzieli się na endywię kędzierzawą (np. 'Frisée') i endywię szerokolistną (np. 'Escarole'). Ceniona za delikatne liście do sałatek.
• Cykoria korzeniowa: Uprawiana głównie dla korzeni, które po upieczeniu i zmieleniu służą jako zamiennik kawy. Odmiany takie jak 'Magdeburg'.
• Cykoria liściowa (radicchio): Charakteryzuje się intensywnie czerwonymi lub fioletowymi liśćmi z białymi nerwami. Przykłady to 'Rossa di Chioggia' czy 'Verona'. Idealna do sałatek i gotowania.
• Cykoria sałatowa pędzona (witloof, endywia belgijska): To specyficzny typ cykorii korzeniowej, której korzenie po wykopaniu są pędzone w ciemności, aby uzyskać białe, zwarte główki (chicons).

Podstawy uprawy cykorii: od siewu do zbioru

Uprawa cykorii, choć wymaga nieco uwagi, nie jest skomplikowana. Poniżej przedstawiamy kluczowe etapy:

1. Stanowisko i gleba

Cykoria najlepiej rośnie na stanowiskach słonecznych lub lekko zacienionych. Preferuje gleby żyzne, przepuszczalne, bogate w materię organiczną, o obojętnym lub lekko zasadowym pH (6.0-7.0). Przed siewem warto wzbogacić glebę kompostem, co zapewni roślinom niezbędne składniki odżywcze.

2. Siew nasion

Termin siewu zależy od odmiany. Cykorie sałatowe i liściowe zazwyczaj sieje się od kwietnia do lipca, natomiast cykorie korzeniowe i te przeznaczone do pędzenia – w maju lub czerwcu. Nasiona wysiewamy w rzędach, na głębokość około 1-2 cm, zachowując odstępy 20-30 cm między roślinami i 30-40 cm między rzędami. Po wzejściu siewek należy je przerwać, pozostawiając najsilniejsze egzemplarze.

3. Pielęgnacja

• Podlewanie: Cykoria potrzebuje regularnego podlewania, zwłaszcza w okresach suszy, aby gleba była stale wilgotna, ale nie mokra.
• Nawożenie: W trakcie wzrostu można zastosować nawozy organiczne lub mineralne o zrównoważonym składzie.
• Odchwaszczanie: Regularne usuwanie chwastów jest kluczowe, aby zapobiec konkurencji o wodę i składniki odżywcze.
• Ochrona przed szkodnikami i chorobami: Cykoria jest stosunkowo odporna, ale może być atakowana przez mszyce, ślimaki czy mączniaka rzekomego. Warto stosować metody prewencyjne, takie jak płodozmian i dbanie o czystość ogrodu.

4. Zbiór

Zbiór cykorii liściowej i sałatowej odbywa się zazwyczaj po 60-90 dniach od siewu, gdy liście osiągną odpowiedni rozmiar. Można zbierać całe główki lub pojedyncze liście. Cykorię korzeniową wykopuje się jesienią, przed pierwszymi przymrozkami.

Pędzenie cykorii witloof: sztuka uzyskania białych główek

Pędzenie cykorii witloof to fascynujący proces, który pozwala uzyskać delikatne, białe główki o słodkawo-gorzkim smaku. Oto jak to zrobić:

1. Uprawa korzeni: Wiosną wysiewamy nasiona cykorii korzeniowej. Przez lato uprawiamy ją normalnie, dbając o rozwój silnego korzenia.
2. Wykopywanie korzeni: Jesienią, przed nadejściem mrozów, wykopujemy korzenie. Usuwamy liście, pozostawiając około 2-3 cm nad nasadą.
3. Przygotowanie do pędzenia: Korzenie można przechowywać przez kilka tygodni w chłodnym i ciemnym miejscu. Następnie sadzi się je pionowo, blisko siebie, w skrzynkach wypełnionych piaskiem lub torfem.
4. Pędzenie w ciemności: Skrzynki z korzeniami umieszcza się w całkowitej ciemności, w temperaturze około 10-18°C. Ważne jest utrzymanie stałej wilgotności podłoża. Brak światła jest kluczowy, aby główki były białe i delikatne.
5. Zbiór chicons: Po około 3-4 tygodniach pojawią się białe, zwarte główki, gotowe do zbioru. Odcina się je tuż nad korzeniem.

Ciekawostki i porady

• Czy wiesz, że cykoria była popularnym zamiennikiem kawy, zwłaszcza w czasach wojen i kryzysów? Jej prażone korzenie dają napój o lekko gorzkawym smaku, który do dziś ma swoich zwolenników.
• Aby zredukować gorycz liści cykorii sałatowej, można je blanszować lub moczyć w zimnej wodzie z odrobiną soku z cytryny przed podaniem.
• Cykoria jest doskonałym warzywem do sałatek, zapiekanek, a nawet grillowania. Jej liście świetnie komponują się z serami pleśniowymi, orzechami i owocami cytrusowymi.
• Uprawa cykorii w pojemnikach na balkonie lub tarasie jest również możliwa, zwłaszcza dla odmian sałatowych.

Uprawa cykorii to prawdziwa gratka dla miłośników ogrodnictwa i zdrowej kuchni. Niezależnie od tego, czy zdecydujesz się na chrupiące liście radicchio, czy na eleganckie białe główki witloof, satysfakcja z własnoręcznie wyhodowanych warzyw jest bezcenna. Eksperymentuj z odmianami i metodami uprawy, a cykoria z pewnością znajdzie stałe miejsce w Twoim ogrodzie i na Twoim stole.