Czym jest zużyty olej spożywczy?

Złociste frytki, chrupiące kotlety, aromatyczne pączki... Wiele kulinarnych przyjemności łączy jedno – smażenie na głębokim tłuszczu. Ale co dzieje się z olejem, gdy już spełni swoje zadanie? Zlew wydaje się najprostszym rozwiązaniem, ale to prosta droga do katastrofy, zarówno w Twojej kuchni, jak i dla całego ekosystemu. Poznajmy bliżej cichego wroga naszych rur i dowiedzmy się, czym tak naprawdę jest zużyty olej spożywczy.

Czym Właściwie jest zużyty olej?

Zużyty olej spożywczy, często określany jako UCO (z ang. Used Cooking Oil), to każdy tłuszcz roślinny lub zwierzęcy, który został wykorzystany w procesie gotowania i nie nadaje się już do spożycia. Pod wpływem wysokiej temperatury zmienia on swoje właściwości – staje się ciemniejszy, gęstszy, nabiera nieprzyjemnego zapachu, a co najważniejsze, powstają w nim szkodliwe dla zdrowia związki. Nie jest to więc tylko olej, który pozostał na patelni po smażeniu.

Do kategorii zużytych tłuszczów zaliczamy między innymi:

• olej po smażeniu frytek, pączków, ryb czy kotletów,
• tłuszcz wytopiony podczas pieczenia mięs,
• oliwę i oleje z zalewy w puszkach (np. po tuńczyku, suszonych pomidorach),
• oleje z marynat,
• stare, zjełczałe masło, margarynę czy smalec.

Dlaczego Zużyty olej to problem?

Największym grzechem popełnianym w gospodarstwach domowych jest wylewanie zużytego oleju bezpośrednio do zlewu lub toalety. To pozornie niewinne działanie ma katastrofalne skutki. Tłuszcz, płynąc rurami, ochładza się i tężeje. Łączy się z resztkami jedzenia, detergentami i innymi zanieczyszczeniami, tworząc twarde, lepkie czopy. Efekt? Zator w kanalizacji, nieprzyjemny zapach i potencjalnie bardzo kosztowna interwencja hydraulika.

Problem jest jednak znacznie szerszy. Tłuszcz, który przedostanie się do sieci kanalizacyjnej, stanowi ogromne obciążenie dla oczyszczalni ścieków. Utrudnia procesy biologicznego oczyszczania wody, a jego usunięcie jest energochłonne i drogie. Jeśli trafi do rzek i jezior, tworzy na powierzchni wody cienką warstwę, która odcina dostęp tlenu, prowadząc do obumierania organizmów wodnych.

Ciekawostka: W dużych miastach, takich jak Londyn, z połączenia tłuszczów, chusteczek i innych odpadów powstają gigantyczne, ważące setki ton góry tłuszczowe, tzw. fatbergi, które potrafią całkowicie zablokować systemy kanalizacyjne!

Jak Prawidłowo postępować z olejem?

Prawidłowe zarządzanie zużytym olejem jest prostsze, niż mogłoby się wydawać. Wystarczy wyrobić w sobie kilka dobrych nawyków, aby chronić swoje rury i środowisko.

Krok po kroku

1. Poczekaj, aż ostygnie. Nigdy nie przelewaj gorącego oleju. Jest niebezpieczny i może stopić lub uszkodzić pojemnik, do którego go wlewasz.
2. Przygotuj pojemnik. Najlepiej sprawdzi się pusta, sucha butelka PET po napoju, słoik z zakrętką lub inny szczelny plastikowy pojemnik. Aby ułatwić sobie zadanie, możesz użyć lejka.
3. Zbieraj systematycznie. Nie musisz pozbywać się oleju po każdym smażeniu. Możesz bezpiecznie zbierać go w jednym, dedykowanym pojemniku, aż do jego zapełnienia.
4. Wyrzuć w odpowiednie miejsce. To kluczowy i ostatni krok.

Gdzie wyrzucić zebrany olej?

• Punkt Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK): To najlepsze i najbardziej ekologiczne rozwiązanie. Każda gmina ma obowiązek nieodpłatnego przyjmowania takich odpadów od mieszkańców.
• Specjalne pojemniki: W niektórych miastach i na osiedlach pojawiają się dedykowane, najczęściej brązowe, pojemniki na zużyty olej spożywczy. Warto sprawdzić, czy w Twojej okolicy jest taka możliwość.
• Odpady zmieszane: Jeśli nie masz dostępu do PSZOK-u ani specjalnych pojemników, szczelnie zakręconą butelkę lub słoik z olejem możesz wyrzucić do czarnego pojemnika na odpady zmieszane. To ostateczność, ale wciąż znacznie lepsza niż wylanie go do zlewu.

Drugie Życie oleju, czyli recykling

Zużyty olej to nie jest zwykły śmieć. To cenny surowiec, który może zyskać drugie, pożyteczne życie. Prawidłowo zebrany i oddany do recyklingu, staje się bazą do produkcji wielu wartościowych produktów. Najważniejszym z nich jest biopaliwo, a konkretnie biodiesel. Jest to ekologiczna alternatywa dla tradycyjnego oleju napędowego, która emituje znacznie mniej szkodliwych substancji.

Z jednego litra zużytego oleju można wyprodukować niemal litr ekologicznego paliwa! Ale to nie wszystko. Przetworzony olej może służyć także do produkcji mydeł gospodarczych, smarów, a nawet... zrównoważonego paliwa lotniczego (SAF), które pomaga zmniejszyć ślad węglowy podróży samolotem. Oddając olej do recyklingu, realnie przyczyniasz się do ochrony zasobów naturalnych.

Jak widać, zużyty olej spożywczy to nie jest zwykły odpad. To surowiec, który w nieodpowiednich rękach (a raczej rurach) staje się problemem, ale dzięki właściwej segregacji zyskuje drugie, niezwykle cenne życie. Pamiętaj o tym następnym razem, gdy po smażeniu zostanie Ci patelnia pełna tłuszczu. Twoje rury i planeta będą Ci wdzięczne.