Histeria u dorosłych, jak pomóc?

Czy zdarzyło Ci się być świadkiem lub samemu doświadczyć momentu, w którym emocje przejmują kontrolę, a poczucie bezradności staje się przytłaczające? Te intensywne stany emocjonalne, często nazywane potocznie „histerią”, mogą być dezorientujące i przerażające, zarówno dla osoby ich doświadczającej, jak i dla otoczenia. Zrozumienie, jak skutecznie pomóc dorosłemu w takiej sytuacji, jest kluczowe dla zapewnienia wsparcia i bezpieczeństwa.

Czym jest to, co potocznie nazywamy "histerią"?

Współczesna psychologia i psychiatria odeszły od terminu "histeria" jako jednostki diagnostycznej. Dziś, pod tym potocznym określeniem, kryją się różnorodne intensywne reakcje emocjonalne i psychofizyczne, które mogą wskazywać na głębsze problemy. Mogą to być ataki paniki, silne reakcje stresowe, epizody dysocjacyjne, objawy zaburzeń lękowych, depresji, zaburzeń osobowości, a nawet symptomy somatyczne bez wyraźnej przyczyny medycznej (np. w zaburzeniach konwersyjnych). Kluczowe jest zrozumienie, że osoba doświadczająca takiego stanu często czuje się przytłoczona i bezradna, a jej zachowanie jest wołaniem o pomoc, a nie próbą manipulacji.

Jak rozpoznać intensywny kryzys emocjonalny u dorosłego?

Rozpoznanie stanu, który wymaga interwencji, jest pierwszym krokiem. Objawy mogą być zróżnicowane:

• Silne wybuchy emocjonalne: Nagły płacz, krzyk, niezrozumiała złość, agitacja.
• Fizyczne manifestacje: Drżenie, przyspieszone bicie serca, trudności w oddychaniu, napięcie mięśniowe, czasami nawet wrażenie paraliżu lub utraty zmysłów (w zaburzeniach konwersyjnych).
• Trudności w komunikacji: Osoba może mieć problem ze składnym mówieniem, odpowiadaniem na pytania, wydawać się "nieobecna" lub zdezorientowana.
• Utrata kontroli: Poczucie, że nie panuje się nad własnym ciałem lub myślami.
• Zachowania impulsywne: Mogą pojawić się zachowania ryzykowne lub autoagresywne.

Pierwsza pomoc: Jak reagować na silne emocje?

Zachowaj spokój i bądź obecny

Twoja własna spokojna postawa jest zaraźliwa i może pomóc uspokoić osobę w kryzysie. Pamiętaj, że emocje są intensywne, ale często przejściowe.

• Pozostań opanowany: Unikaj podnoszenia głosu czy okazywania frustracji.
• Bądź obecny: Daj do zrozumienia, że jesteś tam dla niej, nawet jeśli nie wiesz, co powiedzieć.

Zapewnij bezpieczeństwo i stwórz spokojne otoczenie

Osoba w silnym kryzysie emocjonalnym może nie być świadoma swojego otoczenia.

• Usuń potencjalne zagrożenia: Ostre przedmioty, inne niebezpieczne elementy.
• Zaproponuj zmianę miejsca: Przenieś się do cichego, mniej stymulującego pomieszczenia, jeśli to możliwe i bezpieczne.

Komunikuj się jasno i empatycznie

Słowa mają moc, ale muszą być odpowiednio dobrane.

• Mów spokojnie i wyraźnie: Używaj krótkich, prostych zdań.
• Uznaj jej uczucia: Powiedz coś w stylu: "Widzę, że jest ci ciężko", "Rozumiem, że czujesz się przytłoczona". Unikaj bagatelizowania ("Nic się nie stało") czy osądzania ("Uspokój się wreszcie").
• Zaoferuj konkretną pomoc: "Czy mogę ci podać wodę?", "Czy chcesz, żebym został/została z tobą?".

Pomóż w technikach uspokajających

Proste techniki mogą pomóc odzyskać kontrolę.

• Oddychanie: Zachęć do głębokiego, powolnego oddychania. Możesz oddychać razem z nią.
• Uziemienie: Poproś, aby skupiła się na pięciu rzeczach, które widzi, czterech, które słyszy, trzech, które czuje, dwóch, które wącha, jednej, którą smakuje.

Kiedy szukać profesjonalnej pomocy?

Jeśli stan się nie poprawia, jest zagrożenie dla życia lub zdrowia, bądź jeśli podobne epizody powtarzają się, profesjonalna pomoc jest niezbędna.

• Skontaktuj się z lekarzem: Może to być lekarz rodzinny, psychiatra lub psycholog.
• W nagłych przypadkach: Rozważ wezwanie pogotowia ratunkowego lub udanie się na izbę przyjęć.

Długoterminowe wsparcie i profilaktyka

Pomoc doraźna to dopiero początek. Aby zapobiegać przyszłym kryzysom, ważne jest długoterminowe wsparcie.

• Terapia psychologiczna: Terapia poznawczo-behawioralna (CBT), terapia dialektyczno-behawioralna (DBT) czy terapia psychodynamiczna mogą pomóc w zrozumieniu źródeł intensywnych emocji i nauczeniu się zdrowych mechanizmów radzenia sobie.
• Wsparcie farmakologiczne: W niektórych przypadkach leki (np. przeciwlękowe, przeciwdepresyjne) mogą być pomocne w stabilizacji nastroju i redukcji objawów, zawsze pod nadzorem lekarza.
• Edukacja i samoświadomość: Zrozumienie własnych wyzwalaczy i wczesnych sygnałów ostrzegawczych jest kluczowe.
• Zdrowy styl życia: Regularna aktywność fizyczna, zbilansowana dieta, odpowiednia ilość snu i techniki relaksacyjne (np. medytacja, joga) znacząco wpływają na odporność psychiczną.
• Budowanie sieci wsparcia: Posiadanie zaufanych osób, z którymi można rozmawiać i od których można otrzymać pomoc, jest nieocenione.

Przykład z życia: Anna, młoda menedżerka, często doświadczała nagłych, intensywnych ataków paniki, które paraliżowały ją w pracy i życiu prywatnym. Początkowo uważała, że "wariuje". Dzięki terapii CBT nauczyła się rozpoznawać wczesne sygnały paniki, stosować techniki oddechowe i kwestionować irracjonalne myśli. Z czasem, dzięki pracy nad sobą i wsparciu terapeuty, ataki stały się rzadsze i mniej intensywne, a Anna odzyskała poczucie kontroli nad swoim życiem.

Podsumowanie: Empatia i wiedza to klucz

Pomoc dorosłemu doświadczającemu silnych, przytłaczających emocji wymaga cierpliwości, empatii i wiedzy. Zamiast osądzać, starajmy się zrozumieć, co dzieje się wewnątrz osoby. Pamiętajmy, że te stany są często manifestacją głębszego cierpienia i wołaniem o wsparcie. Odpowiednia reakcja w kryzysie i zachęta do długoterminowej pracy nad sobą mogą diametralnie zmienić jakość życia osoby dotkniętej takimi doświadczeniami.