Jaka gaśnica można gasić człowieka?

Kiedy stajemy w obliczu sytuacji, w której płonie człowiek, liczy się każda sekunda, a panika jest naszym największym wrogiem. Intuicyjne działanie, choć zrozumiałe, może niestety pogorszyć sytuację. Zrozumienie, jakie środki gaśnicze są dozwolone, a jakie bezwzględnie zakazane w kontakcie z ludzkim ciałem, jest kluczowe dla ratowania życia i minimalizowania obrażeń. Czy gaśnica to zawsze dobre rozwiązanie? Odpowiedź nie jest prosta i wymaga znajomości zasad bezpieczeństwa.

Płonący człowiek – liczy się każda sekunda!

W przypadku, gdy ubranie człowieka zajmie się ogniem, najważniejsze jest natychmiastowe działanie. Zanim pomyślisz o gaśnicy, spróbuj zastosować sprawdzone metody, które minimalizują ryzyko dodatkowych obrażeń:

• Stop, Drop and Roll (Stój, Połóż się, Turlaj się): Jeśli osoba jest świadoma i może się poruszać, należy ją poinstruować, aby zatrzymała się, położyła na ziemi i zaczęła się turlać. Turlanie się po ziemi pomaga zdusić płomienie, odcinając dopływ tlenu.
• Duszenie ognia: Jeśli w pobliżu znajduje się koc, płaszcz, kurtka lub inny gruby, niepalny materiał, należy nim szczelnie okryć płonącą osobę. Działanie to ma na celu odcięcie dopływu tlenu do ognia. Pamiętaj, aby zaczynać od głowy w dół, chroniąc drogi oddechowe i twarz.

Kiedy rozważyć użycie gaśnicy?

Użycie gaśnicy na płonącym człowieku powinno być absolutną ostatecznością, gdy inne metody (Stop, Drop and Roll, duszenie) zawiodły lub są niemożliwe do zastosowania, a ogień szybko się rozprzestrzenia. Należy pamiętać, że większość środków gaśniczych może spowodować dodatkowe obrażenia, takie jak odmrożenia, podrażnienia dróg oddechowych, oczu, skóry, a nawet chemiczne poparzenia. Wybór odpowiedniego typu gaśnicy jest w tym kontekście krytyczny.

Które gaśnice są najbezpieczniejsze (i najbardziej ryzykowne) dla człowieka?

Gaśnice wodne (typ A): Najmniej inwazyjne

Gaśnice wodne są przeznaczone do gaszenia pożarów materiałów stałych (drewno, papier, tkaniny). W kontekście płonącego człowieka są one najmniej szkodliwe, ponieważ woda jest substancją naturalną i niechemiczną. Chłodzi płonące materiały i skutecznie gasi ogień.
Ważne uwagi:

• Mogą spowodować wychłodzenie organizmu, szczególnie u dzieci i osób starszych.
• Nie używać do gaszenia urządzeń elektrycznych pod napięciem ani pożarów tłuszczów/olejów!
• Należy celować w płonące ubranie, nigdy bezpośrednio w twarz lub otwarte rany. Używać krótkich, kontrolowanych strumieni.

Gaśnice pianowe (typ A/B): Ostrożnie z pianą

Gaśnice pianowe są skuteczne w gaszeniu pożarów materiałów stałych oraz cieczy palnych. Piana tworzy warstwę izolującą, odcinając dopływ tlenu. Są one mniej szkodliwe niż proszkowe, ale nadal niosą ryzyko.
Ważne uwagi:

• Piana może powodować podrażnienia skóry, oczu i dróg oddechowych.
• Istnieje ryzyko wychłodzenia organizmu.
• Podobnie jak w przypadku gaśnic wodnych, należy unikać celowania w twarz i używać krótkich, ukierunkowanych strumieni na płonące ubranie.

Gaśnice proszkowe (typ ABC/D): Zdecydowanie unikać!

Gaśnice proszkowe są uniwersalne i gaszą większość typów pożarów. Jednak ich użycie na człowieku jest wysoce niebezpieczne i powinno być bezwzględnie unikane!
Dlaczego?

• Proszek gaśniczy składa się z drobnych cząsteczek, które mogą spowodować poważne podrażnienia dróg oddechowych, duszności, kaszel, a nawet obrzęk płuc.
• Może prowadzić do podrażnień i uszkodzeń oczu, a także alergicznych reakcji skórnych.
• Tworzy gęstą chmurę, która znacząco ogranicza widoczność, utrudniając poszkodowanemu ucieczkę i akcję ratunkową.
• Pozostawia trudny do usunięcia osad.

Gaśnice śniegowe (CO2, typ B/C): Ryzyko odmrożeń i uduszenia

Gaśnice śniegowe zawierają dwutlenek węgla w postaci skroplonej. Gasi ogień poprzez obniżenie temperatury i wyparcie tlenu. Użycie na człowieku jest niezwykle ryzykowne!
Dlaczego?

• Strumień CO2 jest ekstremalnie zimny (około -78°C), co może spowodować poważne odmrożenia skóry i tkanek, często głębsze niż zwykłe poparzenia.
• W zamkniętych pomieszczeniach, CO2 wypiera tlen, stwarzając ryzyko uduszenia dla poszkodowanego i ratownika.
• Może wywołać panikę i dezorientację.

Podstawowe zasady bezpieczeństwa

• Wezwij pomoc: Zawsze natychmiast wezwij służby ratunkowe (straż pożarną, pogotowie ratunkowe).
• Bezpieczeństwo przede wszystkim: Pamiętaj, że Twoje bezpieczeństwo i bezpieczeństwo poszkodowanego są najważniejsze. Nie ryzykuj, jeśli nie jesteś pewien, jak postępować.
• Celuj w ogień, nie w człowieka: Jeśli musisz użyć gaśnicy, celuj w płonące ubranie, a nie bezpośrednio w ciało, twarz czy głowę.
• Krótkie serie: Używaj gaśnicy w krótkich, kontrolowanych seriach, aby zminimalizować ryzyko dodatkowych obrażeń.
• Opieka medyczna: Po ugaszeniu ognia, natychmiast zapewnij poszkodowanemu profesjonalną pomoc medyczną, nawet jeśli obrażenia wydają się niewielkie. Poparzenia mogą rozwijać się przez wiele godzin.

Pamiętaj, że najlepszą obroną jest prewencja. Regularne szkolenia z zakresu pierwszej pomocy i obsługi gaśnic, a także świadomość zagrożeń, mogą uratować życie. W sytuacji kryzysowej, spokój i znajomość procedur są równie ważne jak sprzęt gaśniczy.