Kiedy wejdzie w życie nowelizacja Kodeksu pracy?

Świat pracy nieustannie ewoluuje, a wraz z nim przepisy, które go regulują. Głośna nowelizacja Kodeksu pracy, która weszła w życie w 2023 roku, wzbudziła wiele emocji i pytań zarówno wśród pracowników, jak i pracodawców. Czy na pewno wiesz, które zmiany już obowiązują, a które weszły w życie w innym terminie? Rozłóżmy na czynniki pierwsze kalendarz tej legislacyjnej rewolucji, aby nikt nie przegapił kluczowych terminów.

Kluczowe daty wejścia w życie zmian

Nowelizacja Kodeksu pracy nie była jednorazowym wydarzeniem. Zmiany wprowadzano etapami, a kluczowe pakiety przepisów zaczęły obowiązywać w różnych terminach w pierwszej połowie 2023 roku. Taki podział miał na celu umożliwienie pracodawcom i pracownikom stopniowego dostosowania się do nowej rzeczywistości prawnej. Zrozumienie tego harmonogramu jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania w nowym otoczeniu prawnym.

Kontrola trzeźwości – od 21 lutego 2023 r.

Jako pierwsze weszły w życie przepisy dotyczące kontroli trzeźwości pracowników. Od 21 lutego 2023 roku pracodawcy zyskali możliwość wprowadzania prewencyjnych kontroli na obecność alkoholu lub środków o podobnym działaniu w organizmach pracowników. Co ważne, nie jest to prawo bezwarunkowe. Możliwość i zasady przeprowadzania takich kontroli muszą być jasno określone w wewnętrznych regulacjach firmy, takich jak układ zbiorowy pracy, regulamin pracy lub obwieszczenie. Dotyczy to grup pracowników, których obowiązki wymagają szczególnej sprawności psychofizycznej i których praca stwarza zagrożenie dla życia, zdrowia lub mienia.

Praca zdalna w nowej odsłonie – od 7 kwietnia 2023 r.

Kolejnym kamieniem milowym było uregulowanie pracy zdalnej, co stało się faktem 7 kwietnia 2023 roku. Koniec z pracą zdalną opartą jedynie na przepisach "covidowych". Nowe regulacje precyzyjnie definiują pracę zdalną, jej zasady, a także obowiązki pracodawcy. Do najważniejszych zmian należą:

• Wprowadzenie definicji pracy zdalnej całkowitej, hybrydowej oraz okazjonalnej.
• Obowiązek pracodawcy do zapewnienia materiałów i narzędzi pracy lub wypłaty ekwiwalentu/ryczałtu za korzystanie z prywatnego sprzętu i mediów (np. prądu, internetu).
• Wprowadzenie pracy zdalnej okazjonalnej w wymiarze do 24 dni w roku kalendarzowym, na wniosek pracownika, która nie wiąże się z obowiązkiem wypłaty ryczałtu.

Implementacja dyrektyw unijnych – od 26 kwietnia 2023 r.

Największy pakiet zmian, wdrażający unijne dyrektywy work-life balance oraz w sprawie przejrzystych i przewidywalnych warunków pracy, zaczął obowiązywać 26 kwietnia 2023 roku. Ta data przyniosła prawdziwą rewolucję, zwłaszcza w obszarze uprawnień rodzicielskich i umów o pracę.

Nowe urlopy i uprawnienia dla pracowników

W ramach tego pakietu pracownicy zyskali zupełnie nowe narzędzia do godzenia życia zawodowego z prywatnym:

1. Urlop opiekuńczy: Nowe, bezpłatne uprawnienie w wymiarze 5 dni w roku kalendarzowym, przeznaczone na zapewnienie osobistej opieki członkowi rodziny (np. dziecku, rodzicowi) wymagającemu wsparcia z poważnych względów medycznych.
2. Zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej: Pilne sprawy rodzinne, takie jak wypadek czy nagła choroba, uprawniają teraz do zwolnienia w wymiarze 2 dni lub 16 godzin w roku, z zachowaniem prawa do połowy wynagrodzenia.
3. Wydłużony urlop rodzicielski: Wymiar urlopu został wydłużony do 41 tygodni (jedno dziecko) lub 43 tygodni (ciąża mnoga). Co istotne, wprowadzono nieprzenoszalną część urlopu (9 tygodni) dla każdego z rodziców, co ma na celu promowanie równego zaangażowania w opiekę nad dzieckiem.

Większa ochrona i transparentność zatrudnienia

Równie istotne zmiany dotknęły samych umów o pracę, wzmacniając pozycję pracownika:

• Uzasadnienie wypowiedzenia umowy na czas określony: To jedna z najważniejszych zmian. Pracodawca musi teraz podać konkretną i prawdziwą przyczynę wypowiedzenia umowy na czas określony, tak samo jak w przypadku umów na czas nieokreślony.
• Nowe zasady umów na okres próbny: Długość umowy na okres próbny została uzależniona od planowanego czasu trwania kolejnej umowy o pracę.
• Rozszerzony obowiązek informacyjny: Pracodawca musi przekazać pracownikowi znacznie szerszy zakres informacji o warunkach zatrudnienia, np. o zasadach dotyczących pracy w godzinach nadliczbowych czy o systemach premiowych.

Co to oznacza dla Ciebie?

Podsumowując, nowelizacja Kodeksu pracy z 2023 roku to proces rozłożony w czasie. Pracodawcy musieli zaktualizować regulaminy pracy, wzory umów i procedury wewnętrzne, aby dostosować się do nowych wymogów. Z kolei pracownicy zyskali nowe, cenne uprawnienia, o których warto wiedzieć i z których warto korzystać. Znajomość tych dat i przepisów to dziś fundament świadomego poruszania się po rynku pracy.