Lockdown. Co się dzieje z naszym organizmem?

Okres lockdownu był dla wielu z nas czasem bezprecedensowych zmian, które wywróciły do góry nogami nasz codzienny rytm i sposób funkcjonowania. Choć często skupialiśmy się na globalnych statystykach i ekonomicznych konsekwencjach, to prawdziwym polem bitwy dla wielu stał się własny organizm. Jakie ukryte mechanizmy uruchomił ten czas przymusowej izolacji i jak wpłynął na nasze ciało oraz umysł?

Wpływ na zdrowie psychiczne

Jednym z najbardziej odczuwalnych skutków lockdownu był jego wpływ na kondycję psychiczną. Izolacja społeczna, niepewność jutra, a także ciągły napływ niepokojących informacji, przyczyniły się do wzrostu poziomu stresu, lęku i objawów depresyjnych. Wielu ludzi doświadczyło uczucia samotności, nawet przebywając z rodziną, ze względu na brak kontaktu z szerszym gronem społecznym.

Ciekawostka: Badania wykazały, że długotrwałe narażenie na stres w czasie pandemii mogło prowadzić do zmian w strukturze mózgu, zwłaszcza w obszarach odpowiedzialnych za regulację emocji i pamięć. To zjawisko, nazywane czasem "mgłą mózgową" lub "zmęczeniem pandemicznym", objawiało się trudnościami z koncentracją i poczuciem ogólnego otępienia.

• Zwiększona drażliwość i wahania nastroju.
• Trudności ze snem i niepokojące sny.
• Poczucie bezradności i utraty kontroli.

Zmiany w aktywności fizycznej

Zamknięcie siłowni, basenów i ograniczenia w wychodzeniu z domu drastycznie zmniejszyły naszą aktywność fizyczną. Praca zdalna, choć wygodna, często oznaczała spędzanie wielu godzin w pozycji siedzącej, co miało negatywne konsekwencje dla naszego ciała.

Konsekwencje:

1. Przyrost masy ciała, często określany jako "covidowe kilogramy".
2. Osłabienie mięśni i spadek kondycji.
3. Problemy z kręgosłupem i stawami spowodowane brakiem ruchu i nieergonomicznymi stanowiskami pracy w domu.

Przykład: Osoby, które wcześniej regularnie trenowały, nagle straciły dostęp do swoich ulubionych form aktywności, co prowadziło do frustracji i demotywacji. Nawet proste spacery stały się luksusem, a ich brak skutkował niedoborem witaminy D i ogólnym osłabieniem.

Dieta i nawyki żywieniowe

Stres i nuda często prowadziły do sięgania po jedzenie, zwłaszcza po produkty wysoko przetworzone, bogate w cukier i tłuszcz. Zmiana rytmu dnia i brak regularnych posiłków przyczyniły się do rozwoju niezdrowych nawyków żywieniowych.

Stresowe objadanie się

Wiele osób używało jedzenia jako mechanizmu radzenia sobie ze stresem lub nudą. To zjawisko, znane jako jedzenie emocjonalne, prowadziło do spożywania większych ilości kalorii i często do wyboru niezdrowych przekąsek.

Mniej świeżych produktów

Obawy przed częstymi wizytami w sklepach mogły skutkować rzadszym kupowaniem świeżych owoców i warzyw na rzecz produktów o dłuższym terminie przydatności, co z kolei wpływało na jakość naszej diety i dostarczanie niezbędnych składników odżywczych.

Jakość snu i cykl dobowy

Zaburzenia rytmu dobowego były powszechnym problemem. Brak stałego harmonogramu dnia, późne chodzenie spać i wstawanie, a także nadmierna ekspozycja na światło niebieskie z ekranów, miały negatywny wpływ na jakość snu.

Ciekawostka: Nasz organizm jest zaprogramowany na działanie w cyklu światło-ciemność. Brak ekspozycji na naturalne światło słoneczne w ciągu dnia i nadmiar sztucznego światła wieczorem, zwłaszcza niebieskiego, zaburza produkcję melatoniny – hormonu snu, co utrudnia zasypianie i prowadzi do płytszego snu.

• Trudności z zasypianiem.
• Częste wybudzanie się w nocy.
• Poczucie niewyspania i zmęczenia po przebudzeniu.

Układ odpornościowy i inne aspekty

Długotrwały stres jest znanym czynnikiem osłabiającym układ odpornościowy, co czyni nas bardziej podatnymi na infekcje. Ponadto, brak słońca mógł prowadzić do niedoborów witaminy D, kluczowej dla odporności i zdrowia kości.

Inne zauważalne zmiany:

• Problemy ze wzrokiem: Zwiększony czas spędzany przed ekranami komputerów i smartfonów obciążał oczy, prowadząc do ich suchości, zmęczenia i pogorszenia wzroku.
• Problemy skórne: Stres i zmiany hormonalne mogły pogorszyć stan skóry, prowadząc do wyprysków lub innych dolegliwości.
• Wzrost napięcia mięśniowego: Brak ruchu i stres często objawiały się bólem karku, pleców i głowy.

Jak dbać o siebie w trudnych czasach?

Mimo wyzwań, istnieje wiele sposobów na to, by aktywnie zadbać o swoje zdrowie fizyczne i psychiczne. Kluczem jest świadomość i podjęcie proaktywnych działań.

• Utrzymuj rutynę: Staraj się wstawać i kłaść spać o stałych porach, planuj posiłki i przerwy w pracy.
• Bądź aktywny: Nawet krótki spacer, ćwiczenia w domu czy rozciąganie mogą przynieść ulgę.
• Jedz świadomie: Skup się na zbilansowanej diecie, bogatej w warzywa i owoce. Unikaj jedzenia emocjonalnego.
• Dbaj o sen: Stwórz sprzyjające warunki do snu – ciemną, cichą sypialnię, unikaj ekranów przed snem.
• Kontaktuj się z bliskimi: Nawet wirtualne spotkania mogą pomóc w walce z samotnością.
• Ograniczaj informacje: Nadmiar negatywnych wiadomości może być przytłaczający. Wybieraj wiarygodne źródła i ustal sobie limit czasowy na ich przeglądanie.

Pamiętaj, że dbanie o siebie to nie egoizm, lecz konieczność. W trudnych czasach to właśnie my jesteśmy dla siebie najważniejszym zasobem.