Mięśniaki macicy, częste, ale nie zawsze dają objawy

Wiele kobiet na pewnym etapie życia spotyka się z diagnozą mięśniaków macicy. Co ciekawe, te łagodne guzy często pozostają niezauważone, nie dając żadnych objawów, stąd ich potoczna nazwa – „cisi lokatorzy”. Jednak dla niektórych mogą stać się źródłem znaczącego dyskomfortu i problemów zdrowotnych.

Czym są mięśniaki macicy?

Mięśniaki macicy, znane również jako włókniaki lub leiomiomy, to łagodne rozrosty tkanki mięśniowej gładkiej macicy. Są to najczęściej występujące guzy miednicy u kobiet, szacuje się, że dotykają od 20% do nawet 80% kobiet w wieku rozrodczym. Ich rozmiar może wahać się od mikroskopijnych zmian po duże masy, które mogą deformować macicę.

Rodzaje mięśniaków:

• Śródścienne (intramuralne): Najczęstszy typ, rozwijają się w ścianie macicy.
• Podsurowicówkowe (subserosalne): Rosną na zewnętrznej powierzchni macicy, mogą być uszypułowane.
• Podśluzówkowe (submucosalne): Rozwijają się tuż pod błoną śluzową macicy, często powodując obfite krwawienia.
• Uszypułowane: Mogą występować zarówno podsurowicówkowo, jak i podśluzówkowo, połączone z macicą cienką szypułą.

Dlaczego pojawiają się mięśniaki?

Dokładna przyczyna powstawania mięśniaków nie jest do końca poznana, ale wiadomo, że kluczową rolę odgrywają hormony, zwłaszcza estrogen i progesteron. Mięśniaki często rosną podczas cyklu menstruacyjnego i ciąży (gdy poziom hormonów jest wysoki), a kurczą się po menopauzie (gdy poziom estrogenu spada).

Inne czynniki ryzyka obejmują:

• Genetyka: Jeśli Twoja matka lub siostra miały mięśniaki, masz większe ryzyko.
• Wiek: Najczęściej występują u kobiet w wieku 30-50 lat.
• Otyłość: Wyższy wskaźnik BMI może zwiększać ryzyko.
• Pochodzenie etniczne: Kobiety pochodzenia afroamerykańskiego są bardziej narażone na rozwój mięśniaków, często w młodszym wieku i z bardziej nasilonymi objawami.

Kiedy dają znać o sobie? Objawy.

Wielu kobietom mięśniaki nie sprawiają żadnych problemów i są wykrywane przypadkowo podczas rutynowego badania ginekologicznego. Jednak gdy osiągną większe rozmiary lub znajdą się w specyficznej lokalizacji, mogą wywoływać szereg objawów, które znacząco wpływają na jakość życia.

Najczęstsze objawy to:

• Obfite i przedłużające się krwawienia miesiączkowe (menorrhagia): Mogą prowadzić do niedokrwistości z niedoboru żelaza, powodując zmęczenie i osłabienie. Kobiety często bagatelizują ten objaw, myśląc, że to „normalne” w ich wieku.
• Bóle w podbrzuszu lub uczucie ucisku: Często opisywane jako ciężkość lub pełność w miednicy.
• Częste oddawanie moczu lub zaparcia: Duże mięśniaki mogą naciskać na pęcherz moczowy lub jelita.
• Ból podczas stosunku (dyspareunia).
• Problemy z zajściem w ciążę lub jej utrzymaniem: Choć rzadziej, mięśniaki, zwłaszcza podśluzówkowe, mogą utrudniać implantację zarodka lub prowadzić do poronień.
• Powiększenie obwodu brzucha: W przypadku bardzo dużych mięśniaków.

Diagnostyka: Jak są wykrywane?

Wykrycie mięśniaków zazwyczaj rozpoczyna się od:

• Badania ginekologicznego: Lekarz może wyczuć powiększoną lub nieregularną macicę.
• Ultrasonografii (USG): To najczęstsza i najbardziej dostępna metoda diagnostyczna, pozwalająca ocenić liczbę, rozmiar i lokalizację mięśniaków.
• Rezonansu magnetycznego (MRI): Oferuje bardziej szczegółowy obraz, przydatny przy planowaniu leczenia operacyjnego lub w skomplikowanych przypadkach.
• Histeroskopii: Wprowadzenie cienkiego aparatu z kamerą do macicy, aby obejrzeć wnętrze jamy macicy, szczególnie pomocne przy mięśniakach podśluzówkowych.
• Laparoskopii: Rzadziej stosowana diagnostycznie, częściej w celu usunięcia mięśniaków podsurowicówkowych.

Opcje leczenia: Co można zrobić?

Wybór metody leczenia zależy od wielu czynników, takich jak wiek kobiety, plany rozrodcze, rozmiar i lokalizacja mięśniaków oraz nasilenie objawów.

Obserwacja i zarządzanie objawami

Jeśli mięśniaki są małe, bezobjawowe i nie wpływają na jakość życia, często wystarczy regularna obserwacja.

Leczenie farmakologiczne

Leki mogą pomóc w łagodzeniu objawów, ale zazwyczaj nie eliminują mięśniaków.

• Agoniści GnRH: Zmniejszają poziom estrogenu, co prowadzi do skurczenia mięśniaków i zmniejszenia krwawień. Stosowane zazwyczaj przed operacją.
• Progestageny: Mogą zmniejszyć obfitość krwawień.
• Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne (NLPZ): Na ból i skurcze.
• Preparaty żelaza: W przypadku niedokrwistości.

Zabiegi małoinwazyjne

• Embolizacja tętnic macicznych (UAE): Procedura radiologiczna, polegająca na zablokowaniu dopływu krwi do mięśniaków, co prowadzi do ich obumarcia i skurczenia.
• Miomektomia: Chirurgiczne usunięcie mięśniaków z zachowaniem macicy. Może być wykonana laparoskopowo, histeroskopowo (dla mięśniaków podśluzówkowych) lub laparotomijnie (otwarta operacja). Jest to preferowana opcja dla kobiet planujących ciążę.
• Ablacja endometrium: Usunięcie lub zniszczenie błony śluzowej macicy, skuteczna w przypadku obfitych krwawień, ale nie usuwa mięśniaków i uniemożliwia przyszłe ciąże.

Leczenie chirurgiczne

• Histerektomia: Usunięcie macicy. Jest to najskuteczniejsze, ale również najbardziej inwazyjne rozwiązanie, stosowane zazwyczaj, gdy inne metody zawiodły lub gdy kobieta nie planuje już ciąży.

Życie z mięśniakami: Ważne fakty.

Ważne jest, aby pamiętać, że mięśniaki macicy prawie nigdy nie są złośliwe. Ryzyko transformacji w nowotwór (mięsakomięśniaka) jest niezwykle niskie. Wiele kobiet żyje z nimi bez żadnych problemów. Po menopauzie, w związku ze spadkiem poziomu hormonów, mięśniaki często naturalnie się kurczą.

Kluczowe jest zrozumienie własnego ciała i regularne wizyty u ginekologa. Nie ignoruj żadnych niepokojących objawów, nawet jeśli wydają się błahe. Wczesna diagnostyka i odpowiednio dobrane leczenie mogą znacząco poprawić komfort życia i zapobiec poważniejszym komplikacjom. Edukacja i świadomość to pierwszy krok do zdrowia.