Nieżyt żołądka

Nieznośny ból w nadbrzuszu, uczucie pełności, nudności – czy te objawy są Ci znajome? Nieżyt żołądka, potocznie zwany zapaleniem żołądka, to dolegliwość, która dotyka miliony ludzi na całym świecie. Choć często bywa bagatelizowana, jej przewlekła forma może prowadzić do poważniejszych problemów zdrowotnych. Zrozumienie przyczyn i objawów jest kluczem do skutecznego radzenia sobie z tym schorzeniem.

Co to jest nieżyt żołądka?

Nieżyt żołądka, czyli zapalenie błony śluzowej żołądka, to stan charakteryzujący się stanem zapalnym wewnętrznej wyściółki tego narządu. Może mieć przebieg ostry, pojawiając się nagle i trwając krótko, lub przewlekły, rozwijając się stopniowo i utrzymując przez długi czas. Błona śluzowa żołądka pełni kluczową rolę w ochronie przed kwasem solnym oraz w trawieniu pokarmu, a jej uszkodzenie prowadzi do szeregu nieprzyjemnych dolegliwości.

Główne przyczyny nieżytu żołądka

Zapalenie żołądka może być wywołane przez wiele czynników, często współdziałających ze sobą. Zrozumienie ich jest pierwszym krokiem do skutecznej profilaktyki i leczenia.

Bakteria Helicobacter pylori

Jedną z najczęstszych przyczyn przewlekłego nieżytu żołądka jest infekcja bakterią Helicobacter pylori. Szacuje się, że dotyka ona ponad połowę populacji światowej. Bakteria ta potrafi przetrwać w kwaśnym środowisku żołądka, uszkadzając jego błonę śluzową i prowadząc do stanu zapalnego, a w konsekwencji do wrzodów, a nawet zwiększonego ryzyka raka żołądka.

Leki przeciwzapalne i ból

Długotrwałe lub nadmierne stosowanie niektórych leków, zwłaszcza niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), takich jak ibuprofen czy aspiryna, jest kolejną powszechną przyczyną. NLPZ mogą uszkadzać błonę śluzową żołądka, zmniejszając produkcję ochronnego śluzu i zwiększając wydzielanie kwasu. Dlatego zawsze warto konsultować ich przyjmowanie z lekarzem, szczególnie jeśli masz wrażliwy żołądek.

Niewłaściwa dieta i używki

Dieta bogata w tłuste, pikantne i ciężkostrawne potrawy, a także nadmierne spożycie alkoholu i kofeiny, może drażnić błonę śluzową żołądka i prowadzić do stanu zapalnego. Alkohol, w szczególności, jest znanym czynnikiem drażniącym, który może wywołać ostry nieżyt żołądka.

Stres i inne czynniki

Przewlekły stres, choć nie jest bezpośrednią przyczyną, może znacząco pogarszać objawy nieżytu żołądka i spowalniać proces gojenia. Inne czynniki to: autoimmunologiczne zapalenie żołądka (gdy układ odpornościowy atakuje komórki żołądka), refluks żółciowy, choroby autoimmunologiczne (np. choroba Crohna), a także ciężkie urazy, operacje czy oparzenia.

Rodzaje nieżytu żołądka

Nieżyt żołądka można klasyfikować na kilka sposobów, w zależności od przebiegu i charakteru zmian:

• Ostry nieżyt żołądka: Pojawia się nagle, często po jednorazowym narażeniu na czynnik drażniący (np. alkohol, infekcja). Objawy są intensywne, ale zazwyczaj ustępują po krótkim czasie.
• Przewlekły nieżyt żołądka: Rozwija się powoli i utrzymuje przez długi czas, często bez wyraźnych objawów na początkowym etapie. Może prowadzić do zmian zanikowych błony śluzowej.
• Erozyjny nieżyt żołądka: Charakteryzuje się uszkodzeniami błony śluzowej żołądka, które mogą prowadzić do krwawień. Często jest związany z przyjmowaniem NLPZ lub stresem.
• Nieerozyjny nieżyt żołądka: Błona śluzowa jest objęta stanem zapalnym, ale bez widocznych ubytków czy nadżerek. Najczęściej związany z infekcją Helicobacter pylori.

Objawy, które powinny Cię zaniepokoić

Objawy nieżytu żołądka mogą być różnorodne i różnić się intensywnością. Warto zwrócić uwagę na następujące sygnały:

• Ból lub dyskomfort w nadbrzuszu: Zazwyczaj jest to piekący, kłujący lub tępy ból, często nasilający się po jedzeniu lub w nocy.
• Nudności i wymioty: Mogą pojawiać się sporadycznie lub być przewlekłe, zwłaszcza w ostrym nieżycie.
• Uczucie pełności po posiłku: Nawet po zjedzeniu niewielkiej ilości jedzenia możesz odczuwać nieprzyjemne uczucie sytości.
• Utrata apetytu i spadek masy ciała: W przewlekłych przypadkach, kiedy jedzenie staje się źródłem dyskomfortu.
• Wzdęcia i odbijanie.
• Zgaga i niestrawność.
• W rzadkich, poważniejszych przypadkach (zwłaszcza przy nieżycie erozyjnym): smoliste stolce (czarne, lepkie) lub wymioty z krwią, co świadczy o krwawieniu z przewodu pokarmowego.

Diagnostyka: jak potwierdzić nieżyt?

W przypadku podejrzenia nieżytu żołądka, kluczowa jest wizyta u lekarza, który postawi właściwą diagnozę. Proces diagnostyczny może obejmować:

• Wywiad lekarski i badanie fizykalne: Lekarz zapyta o objawy, historię chorób i styl życia.
• Testy na obecność Helicobacter pylori: Mogą to być testy oddechowe, badanie kału na obecność antygenów bakterii, a także testy krwi na obecność przeciwciał.
• Endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego: Jest to najważniejsze badanie, które pozwala na bezpośrednie obejrzenie błony śluzowej żołądka. W trakcie endoskopii można pobrać wycinki (biopsję) do badania histopatologicznego, co pozwala ocenić stopień zapalenia i wykluczyć inne poważniejsze schorzenia.
• Badania krwi: Mogą pomóc w wykryciu anemii (wynikającej z krwawień) lub niedoboru witaminy B12 (w przypadku autoimmunologicznego nieżytu).

Skuteczne leczenie i ulga

Leczenie nieżytu żołądka jest zawsze ukierunkowane na eliminację przyczyny oraz łagodzenie objawów. Indywidualne podejście jest kluczowe.

Farmakoterapia: co pomaga?

Lekarz może przepisać różne leki, w zależności od przyczyny:

• Antybiotyki: Jeśli przyczyną jest infekcja Helicobacter pylori, stosuje się antybiotykoterapię (zazwyczaj kombinację kilku leków).
• Inhibitory pompy protonowej (IPP): Leki takie jak omeprazol czy pantoprazol znacząco zmniejszają produkcję kwasu solnego w żołądku, co pozwala błonie śluzowej na regenerację.
• Blokery receptora H2: Leki takie jak famotydyna również redukują wydzielanie kwasu.
• Leki zobojętniające kwas: Szybko, ale krótkotrwale łagodzą objawy zgagi i niestrawności.

Zmiany w diecie i stylu życia

Niezależnie od farmakoterapii, modyfikacja diety i stylu życia jest fundamentem leczenia i profilaktyki nieżytu żołądka. Obejmuje to unikanie pokarmów drażniących, redukcję stresu oraz zdrowy tryb życia.

Dieta w nieżycie żołądka: co jeść, czego unikać?

Odpowiednia dieta odgrywa ogromną rolę w łagodzeniu objawów i wspieraniu regeneracji błony śluzowej żołądka. Pamiętaj, że każdy organizm reaguje inaczej, ale istnieją ogólne wytyczne:

• Produkty zalecane:
  • Chude mięsa i ryby: Gotowane, pieczone, duszone.
  • Warzywa gotowane na parze: Marchew, ziemniaki, dynia, szpinak.
  • Owoce: Dojrzałe, bez skórki, najlepiej pieczone lub gotowane (np. jabłka).
  • Produkty zbożowe: Jasne pieczywo, ryż, kasze (jęczmienna, jaglana), płatki owsiane.
  • Niskotłuszczowe produkty mleczne.
  • Woda niegazowana, słabe herbaty ziołowe.
• Produkty do unikania:
  • Pikantne potrawy: Chili, pieprz, ostre przyprawy.
  • Tłuste i smażone dania.
  • Kawa, mocna herbata, napoje gazowane, alkohol.
  • Cytrusy i soki cytrusowe.
  • Czekolada i słodycze.
  • Wędliny, konserwy, fast food.
  • Warzywa wzdymające: Cebula, czosnek, kapusta, fasola.

Kiedy konieczna jest wizyta u specjalisty?

Nie bagatelizuj objawów nieżytu żołądka. Jeśli dolegliwości utrzymują się przez dłuższy czas, nasilają się lub pojawią się następujące symptomy, niezwłocznie skonsultuj się z lekarzem:

• Silny, nagły ból brzucha.
• Wymioty z krwią lub fusowate wymioty.
• Smoliste, czarne stolce.
• Znacząca i niewyjaśniona utrata masy ciała.
• Trudności w przełykaniu.
• Przewlekłe zmęczenie i bladość (mogą świadczyć o anemii).

Podsumowanie: zadbaj o swój żołądek

Nieżyt żołądka to powszechne schorzenie, które może znacznie obniżyć jakość życia. Kluczem do skutecznego radzenia sobie z nim jest wczesna diagnoza, odpowiednie leczenie oraz konsekwentne zmiany w diecie i stylu życia. Pamiętaj, aby słuchać swojego ciała i nie zwlekać z wizytą u specjalisty, jeśli objawy są niepokojące. Zadbaj o swój żołądek, a on odpłaci Ci dobrym samopoczuciem i komfortem trawienia.