Orkisz, czy warto o nim mówić?

W świecie, gdzie każdego dnia bombardowani jesteśmy informacjami o nowych superfoodach i cudownych dietach, łatwo zapomnieć o tym, co naprawdę wartościowe i sprawdzone przez wieki. Jednym z takich zapomnianych, a dziś na nowo odkrywanych skarbów natury jest orkisz. Ale czy naprawdę warto o nim mówić, czy to tylko chwilowa moda? Przyjrzyjmy się bliżej temu zbożu, które z impetem powraca na nasze stoły, oferując znacznie więcej niż tylko odrobinę nostalgii.

Orkisz: Co to właściwie jest?

Orkisz (Triticum spelta) to starożytna odmiana pszenicy, uprawiana już tysiące lat temu. W przeciwieństwie do współczesnej pszenicy, orkisz posiada twardą łuskę, która chroni ziarno przed szkodnikami i zanieczyszczeniami, ale jednocześnie utrudnia jego obróbkę. Ta cecha, choć kiedyś była powodem wyparcia orkiszu przez łatwiejszą w uprawie i przetwarzaniu pszenicę, dziś jest postrzegana jako jego unikalna zaleta. To właśnie dzięki niej orkisz zachowuje wiele swoich cennych właściwości odżywczych.

Krótka historia orkiszu

Orkisz był podstawą diety w wielu starożytnych cywilizacjach, od Mezopotamii po Europę. W średniowieczu zyskał popularność dzięki świętej Hildegardzie z Bingen, która wychwalała jego właściwości lecznicze i odżywcze. Uważała go za zboże, które „czyni człowieka radosnym i daje mu siłę”. Choć na pewien czas został wyparty przez nowsze odmiany zbóż, dziś przeżywa swój renesans, doceniany za naturalność i bogactwo składników.

Właściwości odżywcze, które zaskakują

To, co wyróżnia orkisz, to jego imponujący profil odżywczy. Jest źródłem wielu kluczowych składników, które są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu.

• Białko: Orkisz zawiera większą ilość białka niż tradycyjna pszenica, co czyni go cennym składnikiem diety wegetariańskiej i wegańskiej.
• Błonnik: Bogactwo błonnika pokarmowego wspiera trawienie, pomaga regulować poziom cukru we krwi i zapewnia uczucie sytości, co może być pomocne w kontroli wagi.
• Witaminy z grupy B: Niezbędne dla układu nerwowego, metabolizmu energetycznego i zdrowia skóry.
• Minerały: Orkisz dostarcza magnezu, żelaza, cynku, miedzi i manganu – pierwiastków kluczowych dla wielu procesów biologicznych w naszym ciele.
• Nienasycone kwasy tłuszczowe: Zawiera również zdrowe tłuszcze, w tym kwas linolowy, który jest ważny dla zdrowia serca.

Ciekawostka: Czy orkisz to pszenica?

Tak, orkisz to odmiana pszenicy, ale o innym składzie genetycznym i właściwościach. Wiele osób, które mają problemy z trawieniem tradycyjnej pszenicy, często toleruje orkisz lepiej. Wynika to z innej struktury glutenu w orkiszu, który jest uważany za łatwiejszy do strawienia. Jednak osoby z celiakią powinny unikać orkiszu, ponieważ zawiera on gluten.

Korzyści zdrowotne płynące ze spożywania orkiszu

Regularne włączanie orkiszu do diety może przynieść szereg korzyści zdrowotnych, co czyni go cennym elementem zdrowego stylu życia.

1. Wsparcie układu pokarmowego: Wysoka zawartość błonnika wspomaga perystaltykę jelit, zapobiega zaparciom i wspiera zdrową mikroflorę jelitową.
2. Regulacja poziomu cukru: Błonnik spowalnia wchłanianie glukozy, co pomaga stabilizować poziom cukru we krwi, co jest korzystne dla osób z cukrzycą lub insulinoopornością.
3. Zdrowie serca: Błonnik, potas i magnez przyczyniają się do obniżenia poziomu cholesterolu i regulacji ciśnienia krwi, zmniejszając ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.
4. Wzmacnianie odporności: Zawarte w orkiszu cynk i witaminy z grupy B wspierają układ odpornościowy.
5. Dostarczanie energii: Złożone węglowodany i witaminy z grupy B zapewniają długotrwałe uwalnianie energii, co jest idealne dla osób aktywnych fizycznie.

Jak włączyć orkisz do swojej diety? Praktyczne porady

Orkisz jest niezwykle wszechstronny i łatwo go wprowadzić do codziennego menu. Jego lekko orzechowy smak i przyjemna tekstura sprawiają, że doskonale komponuje się z wieloma potrawami.

Formy orkiszu dostępne na rynku

• Mąka orkiszowa: Idealna do pieczenia chleba, ciast, naleśników czy makaronów. Dostępna w wersji jasnej (oczyszczonej) i pełnoziarnistej.
• Kasza orkiszowa: Może zastąpić ryż czy inne kasze jako dodatek do obiadu, baza sałatek lub składnik farszów.
• Płatki orkiszowe: Doskonałe na pożywne śniadanie z mlekiem, jogurtem i owocami.
• Ziarno orkiszu: Można je gotować i dodawać do zup, gulaszy, sałatek.

Przykłady zastosowań w kuchni

Z orkiszu możemy przygotować wiele smacznych i zdrowych potraw. Na przykład, chleb orkiszowy to wspaniała alternatywa dla tradycyjnego pieczywa. Kaszę orkiszową można wykorzystać do przygotowania sycącego śniadaniowego risotto z warzywami, a płatki orkiszowe stanowią bazę dla zdrowych batoników zbożowych. Wypróbuj orkiszowe naleśniki z ulubionymi dodatkami – zaskoczy Cię ich delikatność i smak!

Podsumowanie: Czy warto o nim mówić?

Zdecydowanie tak! Orkisz to zboże, które zasługuje na naszą uwagę i stałe miejsce w zdrowej diecie. Jego bogactwo składników odżywczych, liczne korzyści zdrowotne oraz wszechstronność w kuchni sprawiają, że jest to produkt, który warto odkryć na nowo. To nie tylko powrót do tradycji, ale przede wszystkim inwestycja w nasze zdrowie i dobre samopoczucie. Daj szansę temu starożytnemu zbożu, a szybko przekonasz się, że jego obecność w Twojej kuchni to znacznie więcej niż tylko chwilowa moda.