Pierwsza pomoc przy padaczce

Zaskakujące, jak często spotykamy się z sytuacjami, które wymagają od nas szybkiej i trafnej reakcji. Jedną z nich jest napad padaczkowy – zdarzenie, które dla obserwatora może wydawać się przerażające, ale z odpowiednią wiedzą możemy stać się źródłem spokoju i skutecznej pomocy. Czy wiesz, co robić, gdy ktoś w Twoim otoczeniu doświadcza ataku? Ten artykuł to Twój praktyczny przewodnik.

Czym jest padaczka i jak rozpoznać napad?

Padaczka, czyli epilepsja, to przewlekła choroba neurologiczna charakteryzująca się nawracającymi, niesprowokowanymi napadami. Są one wynikiem nagłych, przejściowych zakłóceń w aktywności elektrycznej mózgu. Istnieje wiele rodzajów napadów padaczkowych, ale te najbardziej widowiskowe i kojarzone z chorobą to napady toniczno-kloniczne, dawniej nazywane "grand mal".

Jak rozpoznać napad toniczno-kloniczny?

• Faza toniczna: Nagle osoba sztywnieje, często wydaje krzyk, traci przytomność i upada. Mięśnie są napięte, co może prowadzić do zasinienia ust. Trwa to zazwyczaj kilkanaście sekund.
• Faza kloniczna: Charakteryzuje się rytmicznymi drgawkami całego ciała. Kończyny i głowa miarowo się poruszają. Może pojawić się piana na ustach, a nawet przygryzienie języka. Ta faza trwa zazwyczaj od minuty do kilku minut.
• Faza ponapadowa: Po ustąpieniu drgawek osoba jest zazwyczaj zdezorientowana, zmęczona, senna, może mieć ból głowy. Stopniowo odzyskuje świadomość.

Pierwsza pomoc przy napadzie padaczkowym: co robić krok po kroku?

Kluczem jest spokój i ochrona osoby przed urazami. Pamiętaj, że napad zazwyczaj ustępuje samoistnie. Twoja rola to zapewnienie bezpieczeństwa.

1. Zostań spokojny: Panika nie pomoże. Zachowaj zimną krew, to pozwoli Ci działać efektywnie.
2. Zabezpiecz przestrzeń: Ostrożnie odsuń wszelkie niebezpieczne przedmioty z otoczenia osoby (np. meble, ostre krawędzie), by zapobiec urazom podczas drgawek.
3. Podłóż coś miękkiego pod głowę: Użyj zwiniętej kurtki, poduszki, dłoni – czegokolwiek, co uchroni głowę przed uderzeniami o twarde podłoże.
4. Poluzuj ciasne ubranie: Rozluźnij kołnierzyk, krawat, szalik wokół szyi, aby ułatwić oddychanie.
5. Zmierz czas trwania napadu: Jest to kluczowa informacja dla służb medycznych. Nawet jeśli wydaje Ci się, że trwa wiecznie, napady rzadko przekraczają 5 minut.
6. Pozostań z osobą: Nie zostawiaj jej samej aż do pełnego odzyskania świadomości.

Czego absolutnie nie robić? Ważne zakazy!

Wokół padaczki narosło wiele mitów, które mogą prowadzić do szkodliwych działań.

• Nie wkładaj niczego do ust: Absolutnie zabronione jest wkładanie palców, łyżki, czy jakichkolwiek przedmiotów między zęby osoby mającej napad. Możesz spowodować poważne obrażenia (złamanie zębów, uszkodzenie jamy ustnej) lub sam zostać pogryziony. Mit o "połknięciu języka" jest nieprawdziwy – język, choć może zostać przygryziony, nie blokuje dróg oddechowych w sposób, który wymagałby interwencji.
• Nie próbuj powstrzymywać drgawek: Nie przytrzymuj osoby ani jej kończyn. Może to prowadzić do złamań, zwichnięć lub innych urazów. Drgawki są niekontrolowanym wyładowaniem mózgowym i nie da się ich zatrzymać siłą.
• Nie podawaj płynów ani leków doustnie: Podczas napadu osoba nie jest w stanie bezpiecznie połykać. Ryzykujesz zadławienie.
• Nie cuć, nie polewaj wodą: To nie pomoże, a może tylko pogorszyć sytuację.

Kiedy wezwać pogotowie ratunkowe (112 lub 999)?

Większość napadów ustępuje samoistnie i nie wymaga interwencji pogotowia. Są jednak sytuacje, gdy natychmiastowa pomoc medyczna jest niezbędna:

• Napad trwa dłużej niż 5 minut.
• Występuje seria napadów bez odzyskania świadomości między nimi (tzw. stan padaczkowy).
• Osoba odniosła poważne obrażenia podczas napadu.
• Napad występuje u kobiety w ciąży.
• Napad występuje po raz pierwszy w życiu osoby.
• Osoba ma trudności z oddychaniem po ustąpieniu drgawek.
• Napad ma miejsce w wodzie.
• Osoba nie odzyskuje świadomości w ciągu kilkunastu minut po ustąpieniu drgawek.

Co robić po ustąpieniu napadu? Faza ponapadowa.

Gdy drgawki ustaną, osoba wchodzi w fazę ponapadową.

1. Ułóż w pozycji bocznej ustalonej: Gdy drgawki ustaną, obróć osobę delikatnie na bok. To zapobiegnie zakrztuszeniu się śliną lub wymiocinami.
2. Monitoruj oddychanie: Upewnij się, że drogi oddechowe są drożne.
3. Pozostań i uspokój: Osoba będzie prawdopodobnie zdezorientowana, zmęczona i przestraszona. Mów do niej spokojnie, informuj, co się stało. Pozwól jej odpocząć.
4. Nie dawaj jedzenia ani picia: Dopóki osoba nie odzyska pełnej świadomości i zdolności połykania.

Ciekawostka: Czy wiesz, że...?

Pomimo że padaczka jest jedną z najczęstszych chorób neurologicznych, wciąż otoczona jest wieloma mitami. Przykładowo, w przeszłości wierzono, że osoby z padaczką są opętane lub przeklęte. Dziś wiemy, że to zaburzenie neurologiczne, które można leczyć i kontrolować. Wiedza na temat pierwszej pomocy jest kluczowa, by przełamywać te bariery i zapewniać bezpieczeństwo.

Znajomość zasad pierwszej pomocy przy napadzie padaczkowym to umiejętność, która może uratować zdrowie, a nawet życie. Bądź przygotowany, zachowaj spokój i pamiętaj, że Twoja obecność i właściwa reakcja są bezcenne.