Przemysł muzyczny traci, bo prawo pobłaża takim usługom jak YouTube, twierdzi IFPI

W dobie cyfrowej rewolucji, kiedy dostęp do muzyki jest łatwiejszy niż kiedykolwiek, rodzi się pytanie o sprawiedliwy podział zysków. Międzynarodowa Federacja Przemysłu Fonograficznego (IFPI) od lat alarmuje, że branża muzyczna traci miliardy, wskazując palcem na usługi takie jak YouTube i twierdząc, że obowiązujące prawo zbyt pobłaża gigantom technologicznym. Czy faktycznie stoimy w obliczu „luki wartości”, która zagraża przyszłości twórców?

Czym jest „luka wartości” w przemyśle muzycznym?

Koncepcja „luki wartości” (ang. value gap) to centralny punkt argumentacji IFPI. Odnosi się ona do rozbieżności między ogromną wartością, jaką platformy takie jak YouTube czerpią z treści muzycznych, a relatywnie niskimi przychodami, które trafiają do twórców i właścicieli praw autorskich. Innymi słowy, miliony odtworzeń przekładają się na gigantyczne zyski z reklam dla platform, podczas gdy artyści otrzymują z tego ułamek, znacznie mniej niż z licencjonowanych serwisów streamingowych.

IFPI podkreśla, że platformy te, w dużej mierze oparte na treściach generowanych przez użytkowników (tzw. UGC – User-Generated Content), korzystają z przepisów prawnych, które pierwotnie miały chronić dostawców usług internetowych przed odpowiedzialnością za treści publikowane przez ich użytkowników. To prowadzi, zdaniem organizacji, do nieuczciwej przewagi rynkowej.

Perspektywa IFPI: Dlaczego prawo jest problemem?

Według IFPI, głównym problemem są przepisy dotyczące tzw. bezpiecznych przystani (ang. safe harbor), obecne w różnych formach w ustawodawstwach na całym świecie, np. w amerykańskiej ustawie DMCA czy europejskiej dyrektywie o handlu elektronicznym. Przepisy te zwalniają platformy z bezpośredniej odpowiedzialności za naruszenia praw autorskich popełniane przez ich użytkowników, pod warunkiem, że platformy te szybko usuwają nielegalne treści po otrzymaniu zgłoszenia.

IFPI argumentuje, że YouTube i podobne serwisy powinny być traktowane jako dostawcy treści, a nie tylko pośrednicy, ponieważ aktywnie angażują się w organizowanie, promowanie i monetyzowanie muzyki. W konsekwencji powinny one negocjować licencje na takich samych warunkach, jak serwisy streamingowe, takie jak Spotify czy Apple Music, które płacą znacznie wyższe tantiemy za odtworzenia.

Konsekwencje dla artystów i twórców

• Niskie dochody: Artyści otrzymują grosze za miliardy odtworzeń, co utrudnia im utrzymanie się z muzyki.
• Zmniejszone inwestycje: Mniejsze przychody oznaczają mniejsze środki na inwestycje w produkcję nowej muzyki, teledysków czy promocję.
• Zachwianie równowagi rynkowej: Nieuczciwa konkurencja ze strony platform, które nie płacą sprawiedliwie, osłabia cały ekosystem muzyczny.

Rola platform cyfrowych: Szanse i wyzwania

Nie można jednak zapominać o nieocenionej roli platform cyfrowych w promocji i dystrybucji muzyki. Dla wielu artystów, zwłaszcza niezależnych, YouTube stał się kluczowym narzędziem do dotarcia do globalnej publiczności, budowania fanbazy i prezentowania swojej twórczości. Platformy te oferują również zaawansowane narzędzia do zarządzania prawami autorskimi, takie jak Content ID, które automatycznie identyfikują i monetyzują lub blokują treści objęte prawem autorskim.

Z drugiej strony, złożoność zarządzania miliardami treści generowanych przez użytkowników jest ogromnym wyzwaniem. Platformy często podkreślają swoje wysiłki w walce z piractwem i znaczenie UGC dla kreatywności i wolności słowa. Kwestia leży więc w znalezieniu złotego środka, który pozwoli na rozwój innowacji, jednocześnie zapewniając sprawiedliwe wynagrodzenie dla twórców.

W poszukiwaniu równowagi: Przyszłość regulacji

Debata wokół „luki wartości” doprowadziła do znaczących zmian prawnych, zwłaszcza w Unii Europejskiej, gdzie przyjęto Dyrektywę o prawach autorskich na jednolitym rynku cyfrowym. Jej kontrowersyjny artykuł 17 (wcześniej znany jako artykuł 13) ma na celu zobowiązanie platform do uzyskiwania licencji na treści chronione prawem autorskim lub do aktywnego zapobiegania ich nieautoryzowanemu udostępnianiu. To znaczący krok w kierunku zwiększenia odpowiedzialności platform.

Wdrożenie tych przepisów jest jednak skomplikowane i budzi wiele dyskusji na temat jego wpływu na wolność internetu i małych twórców. Celem jest stworzenie środowiska, w którym innowacja i kreatywność mogą współistnieć z uczciwym wynagradzaniem za pracę twórczą. Wprowadzenie globalnych standardów jest jednak wyzwaniem, biorąc pod uwagę różnice w prawie autorskim na świecie.

Co to oznacza dla słuchacza?

Dla każdego miłośnika muzyki, zrozumienie tej debaty jest kluczowe. To, w jaki sposób konsumujemy muzykę i wspieramy artystów, ma bezpośredni wpływ na ich zdolność do tworzenia. Wspieranie artystów poprzez legalne kanały, takie jak płatne subskrypcje w serwisach streamingowych, zakup albumów czy biletów na koncerty, jest najskuteczniejszym sposobem na zapewnienie im godziwego wynagrodzenia i inwestowania w przyszłość muzyki.