Quel est le 8e péché capital ?

Czy zastanawiałeś się kiedyś, czy obok siedmiu dobrze znanych grzechów głównych istnieje jakiś ósmy, zapomniany lub pominięty? Choć lista siedmiu grzechów wydaje się być ugruntowana w kulturze i teologii, historia chrześcijaństwa skrywa fascynującą opowieść o nieco innej klasyfikacji, która faktycznie liczyła osiem głównych wad. Odkryjmy razem, co kryje się za tą tajemniczą "ósmą" wadą i dlaczego jej rola uległa zmianie na przestrzeni wieków.

Ewolucja grzechów głównych: Od ośmiu myśli do siedmiu wad

Pojęcie "grzechów głównych", znanych również jako wady główne, ma swoje korzenie w starożytnym chrześcijaństwie, a konkretnie w pismach Ojców Pustyni. To właśnie tam, w IV wieku naszej ery, wykształciła się pierwsza systematyzacja ludzkich słabości, która miała pomóc mnichom w ich duchowej walce. Co ciekawe, pierwotna lista nie liczyła siedmiu, a osiem "głównych myśli" lub "duchów zła", które miały dręczyć ludzką duszę.

Evagrius Ponticus i jego osiem logismoi

Za prekursora tej klasyfikacji uważa się Evagriusa Ponticusa (Ewagriusza z Pontu), wybitnego teologa i mnicha. W swoich dziełach, takich jak "O ośmiu duchach zła", przedstawił on listę ośmiu demonicznych myśli (gr. logismoi), które atakują człowieka i prowadzą do grzechu. Były to:

• Gastrimargia (Obżarstwo)
• Porneia (Nieczystość/Rozpusta)
• Philargyria (Chciwość)
• Lype (Smutek/Zniechęcenie)
• Orge (Gniew)
• Akedia (Acedia/Lenistwo duchowe/Znużenie)
• Kenodoxia (Próżność/Pycha)
• Hyperephania (Duma/Pycha)

Jak widać, lista Evagriusa zawierała osiem pozycji. Kluczowe jest rozróżnienie między Kenodoxia (próżnością, dążeniem do ludzkiej chwały) a Hyperephania (dumą, pychą, wynoszeniem się ponad Boga). To właśnie te dwie ostatnie pozycje często budzą pytania o "ósmego" grzecha.

Co stało się z "ósmym" grzechem? Konsolidacja Grzegorza Wielkiego

Przejście od ośmiu do siedmiu grzechów głównych nastąpiło w VI wieku, za sprawą papieża Grzegorza I, zwanego Grzegorzem Wielkim. To on, w swoich pismach, zwłaszcza w "Moralia in Iob", dokonał reinterpretacji i konsolidacji listy Evagriusa, tworząc kanoniczną listę siedmiu grzechów, którą znamy do dziś. Co dokładnie zmienił?

• Połączenie dumy i próżności: Grzegorz Wielki uznał, że Kenodoxia (próżność) jest w istocie formą Hyperephania (dumy/pychy) i połączył je w jeden grzech: Pychę (łac. Superbia). To właśnie próżność, często wskazywana jest jako "ósmy" grzech, który został wchłonięty przez pychę.
• Wchłonięcie smutku: Lype (smutek/zniechęcenie) została w dużej mierze włączona w ramy Acedii (lenistwa duchowego), która zyskała szersze znaczenie apatii, znużenia i braku radości z życia duchowego. Niektórzy teologowie widzą w niej również zalążek Zazdrości (łac. Invidia), która została dodana do nowej listy.
• Dodanie zazdrości: Grzegorz Wielki wprowadził Zazdrość jako odrębny grzech główny, który nie był wyraźnie wyodrębniony u Evagriusa, choć jego elementy mogły być obecne w Lype.

W ten sposób, z ośmiu pierwotnych "myśli", powstała lista siedmiu grzechów głównych, która stała się fundamentem zachodniej teologii i moralności. Ów "ósmy grzech" nie zniknął, lecz został zintegrowany z innymi, często bardziej podstawowymi wadami.

Pycha i próżność: Dlaczego rozróżnienie jest ważne?

Choć Grzegorz Wielki połączył próżność z pychą, warto na chwilę pochylić się nad tym rozróżnieniem, które było istotne dla Evagriusa. Pycha (Hyperephania) to wynoszenie się ponad innych, stawianie siebie na miejscu Boga, przekonanie o własnej wyższości. Jest to grzech korzeniowy, źródło wielu innych. Próżność (Kenodoxia) natomiast, to nadmierne dbanie o opinię innych, szukanie pochwał i uznania u ludzi, pragnienie bycia podziwianym. Choć próżność może wydawać się mniej groźna, prowadzi ona do uzależnienia od akceptacji zewnętrznej i odwraca uwagę od prawdziwych wartości.

Przykład: Pyszny człowiek może uważać, że sam jest najlepszy i nie potrzebuje niczyjej opinii. Człowiek próżny będzie dążył do tego, by inni go podziwiali i chwalili, nawet jeśli w głębi duszy wie, że nie zasługuje na to uznanie. Można powiedzieć, że próżność to zewnętrzna manifestacja pychy, która koncentruje się na opinii świata, podczas gdy pycha jest bardziej wewnętrzną postawą serca.

Acedia: Zapomniany grzech współczesności?

Innym kandydatem na "ósmego grzecha", który zasługuje na szczególną uwagę, jest Acedia (Akedia). U Evagriusa była to "demoniczna myśl" szczególnie nękająca mnichów, objawiająca się jako znużenie, apatia, brak chęci do modlitwy i duchowej pracy, a nawet pragnienie ucieczki z pustelni. Choć Grzegorz Wielki włączył ją w ramy Lenistwa (łac. Acedia), pierwotne znaczenie było znacznie głębsze niż zwykłe fizyczne lenistwo.

• Acedia to nie tylko lenistwo: To stan duchowego zobojętnienia, zniechęcenia, wewnętrznej pustki, a nawet depresji. Jest to niechęć do dobra duchowego, utrata smaku do życia wiarą.
• Rezonans we współczesności: W dobie przebodźcowania, wypalenia zawodowego i kryzysów egzystencjalnych, pierwotne znaczenie acedii wydaje się niezwykle aktualne. Może ona objawiać się jako chroniczne zmęczenie, brak motywacji do rozwoju, ucieczka w rozrywki czy brak zaangażowania w relacje.

Zrozumienie acedii w jej pierwotnym, szerszym sensie, może być kluczem do rozpoznania i przezwyciężenia wielu problemów współczesnego człowieka.

Podsumowanie: Ósmy grzech – lekcja z historii

Tak więc, nie ma "ósmego grzechu głównego" w sensie nowo dodanej wady do kanonicznej listy siedmiu. Jednakże, historia teologii pokazuje, że pierwotna klasyfikacja zawierała osiem "głównych myśli". "Ósmy grzech" to raczej koncept, który przypomina nam o ewolucji myśli teologicznej i o tym, jak niektóre wady zostały zreinterpretowane lub wchłonięte przez inne. Zrozumienie tego kontekstu pozwala nam głębiej spojrzeć na naturę ludzkich słabości i ich uniwersalny charakter, który pozostaje aktualny niezależnie od epoki.