Siecioholizm, co to jest i jakie ma objawy?

W dzisiejszym świecie, gdzie smartfony stały się przedłużeniem naszej ręki, a internet bramą do niemal każdej sfery życia, łatwo zapomnieć o umiarze. Cyfrowa rewolucja przyniosła niezliczone korzyści, ale niesie ze sobą również ukryte zagrożenia, wśród których jednym z najbardziej podstępnych jest siecioholizm – uzależnienie od internetu. Czy wiesz, że dla wielu osób wirtualna rzeczywistość stała się ważniejsza niż ta prawdziwa? Poznajmy bliżej to zjawisko, jego subtelne objawy i dowiedzmy się, kiedy należy zacząć się niepokoić.

Co to jest siecioholizm?

Siecioholizm, znany również jako uzależnienie od internetu (z ang. Internet Addiction Disorder – IAD) lub problematyczne używanie internetu (Problematic Internet Use – PIU), to behawioralne uzależnienie charakteryzujące się kompulsywnym i nadmiernym korzystaniem z internetu, które prowadzi do znacznych problemów w życiu osobistym, zawodowym lub społecznym. Nie chodzi tu o samo korzystanie z sieci, ale o utratę kontroli nad tym zachowaniem, pomimo negatywnych konsekwencji. To nie jest po prostu spędzanie dużo czasu online, ale raczej niezdolność do powstrzymania się od tego, nawet gdy szkodzi to zdrowiu, relacjom czy obowiązkom.

Ciekawostka: Choć siecioholizm nie jest jeszcze oficjalnie uznawany za odrębną jednostkę chorobową w międzynarodowych klasyfikacjach (jak ICD-11 czy DSM-5, które wspominają jednak o zaburzeniu gier internetowych), specjaliści na całym świecie coraz częściej zwracają uwagę na jego narastający problem i prowadzą badania nad jego formalnym uznaniem.

Jakie ma objawy?

Objawy siecioholizmu mogą być bardzo zróżnicowane i często rozwijają się stopniowo, co utrudnia ich wczesne rozpoznanie. Możemy je podzielić na kilka głównych kategorii:

• Objawy psychologiczne i emocjonalne:
  • Preokupacja internetem: Ciągłe myślenie o tym, co dzieje się online, planowanie kolejnych sesji, nawet gdy jesteś offline.
  • Potrzeba zwiększania czasu online: Aby osiągnąć to samo poczucie satysfakcji lub podniecenia.
  • Niepowodzenia w ograniczaniu lub kontrolowaniu używania internetu: Pomimo prób.
  • Poczucie niepokoju, irytacji lub depresji: Gdy dostęp do internetu jest ograniczony lub niemożliwy (tzw. objawy odstawienne).
  • Kłamanie bliskim na temat czasu spędzonego online.
  • Używanie internetu jako ucieczki od problemów lub nieprzyjemnych emocji.
• Objawy fizyczne:
  • Zaburzenia snu, bezsenność, zmęczenie.
  • Bóle głowy, suchość i pieczenie oczu (zespół suchego oka).
  • Bóle pleców, karku, nadgarstków (np. zespół cieśni nadgarstka).
  • Pogorszenie higieny osobistej: Zaniedbywanie dbania o siebie.
  • Nieregularne posiłki lub jedzenie w pośpiechu przed ekranem.
• Objawy społeczne i behawioralne:
  • Zaniedbywanie obowiązków zawodowych, szkolnych lub domowych.
  • Wycofywanie się z realnych interakcji społecznych na rzecz wirtualnych.
  • Utrata zainteresowania hobby i aktywnościami, które kiedyś sprawiały przyjemność.
  • Problemy w relacjach: Kłótnie z rodziną i przyjaciółmi z powodu nadmiernego korzystania z internetu.
  • Pogorszenie wyników w nauce lub pracy.

Kto jest najbardziej narażony?

Choć uzależnić się może każdy, istnieją pewne grupy i czynniki, które zwiększają ryzyko. Osoby z niską samooceną, problemami z nawiązywaniem relacji w realnym świecie, cierpiące na depresję, lęki czy inne zaburzenia psychiczne, mogą szukać w internecie ucieczki lub łatwiejszego sposobu na funkcjonowanie. Młodzież i młodzi dorośli są szczególnie narażeni ze względu na dostępność technologii, presję rówieśników oraz fazę rozwoju tożsamości.

Jakie są konsekwencje siecioholizmu?

Niekontrolowane używanie internetu może prowadzić do szeregu poważnych konsekwencji. Na poziomie osobistym, może to być izolacja społeczna, pogorszenie stanu zdrowia fizycznego i psychicznego, a nawet rozwój innych uzależnień. W sferze zawodowej i edukacyjnej, siecioholizm często skutkuje spadkiem produktywności, problemami w pracy, a nawet jej utratą, bądź porzuceniem nauki. Problemy finansowe również mogą się pojawić, szczególnie w przypadku uzależnienia od gier online z mikropłatnościami czy hazardu internetowego.

Kiedy szukać pomocy?

Rozpoznanie siecioholizmu wymaga szczerej oceny swojego zachowania. Jeśli zauważasz u siebie lub u bliskiej osoby kilka z wymienionych objawów, a korzystanie z internetu zaczyna negatywnie wpływać na codzienne funkcjonowanie, jest to sygnał, że warto poszukać wsparcia. Nie bój się rozmawiać o tym z bliskimi. Pamiętaj, że uzależnienie od internetu to realny problem, który można skutecznie leczyć, podobnie jak inne uzależnienia behawioralne.