Stożek rogówki, co to jest i jak się leczy?

Czy Twoje widzenie staje się stopniowo coraz bardziej zamazane, a okulary lub zwykłe soczewki kontaktowe nie zapewniają już odpowiedniej ostrości? Jeśli tak, być może doświadczasz objawów schorzenia, jakim jest stożek rogówki. To postępująca choroba, która może znacząco wpływać na jakość życia, ale dzięki współczesnej medycynie istnieją skuteczne metody jej diagnozowania i leczenia.

Co to jest stożek rogówki?

Stożek rogówki (keratoconus) to przewlekła, postępująca choroba oczu, w której rogówka – przezroczysta, zewnętrzna część oka, odpowiedzialna za skupianie światła – ulega ścieńczeniu i stopniowo przyjmuje kształt stożka zamiast swojej naturalnej, sferycznej formy. To zniekształcenie prowadzi do nieregularnego astygmatyzmu i krótkowzroczności, co w konsekwencji powoduje zniekształcone i niewyraźne widzenie. Zazwyczaj rozwija się w okresie dojrzewania lub wczesnej dorosłości i może dotyczyć jednego lub obu oczu, choć często objawy są bardziej nasilone w jednym z nich.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Dokładne przyczyny stożka rogówki nie są w pełni poznane, jednak uważa się, że wpływ na jego rozwój mają zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe. Osoby, w których rodzinie występował stożek rogówki, są w grupie podwyższonego ryzyka. Istotnym czynnikiem ryzyka jest również częste i intensywne pocieranie oczu, które może mechanicznie uszkadzać delikatną strukturę rogówki. Choroba bywa także związana z innymi schorzeniami, takimi jak alergie, astma, zespół Downa czy zespół Ehlersa-Danlosa.

Objawy, na które warto zwrócić uwagę

Objawy stożka rogówki rozwijają się powoli i mogą być początkowo niezauważalne. W miarę postępu choroby pacjenci mogą doświadczać:

• stopniowego pogorszenia ostrości widzenia, które nie koryguje się w pełni za pomocą standardowych okularów,
• zniekształcenia obrazu, np. proste linie wydają się faliste,
• nadwrażliwości na światło (światłowstręt),
• olśnień i efektu halo wokół źródeł światła,
• podwójnego widzenia w jednym oku,
• częstych zmian recepty na okulary.

Warto pamiętać, że każdy z tych objawów powinien skłonić do wizyty u specjalisty.

Jak diagnozuje się stożek rogówki?

Diagnostyka stożka rogówki jest kluczowa dla wczesnego wdrożenia leczenia i zatrzymania progresji choroby. Podstawą jest kompleksowe badanie okulistyczne. Najważniejszym narzędziem diagnostycznym jest topografia rogówki, która pozwala na precyzyjne mapowanie krzywizny i grubości rogówki, ujawniając charakterystyczne dla stożka zniekształcenia. Inne badania obejmują badanie w lampie szczelinowej oraz pomiar grubości rogówki (pachymetria).

Opcje leczenia stożka rogówki

Leczenie stożka rogówki zależy od stopnia zaawansowania choroby i jej progresji. Celem jest poprawa widzenia, zatrzymanie postępu choroby oraz, w skrajnych przypadkach, przywrócenie funkcji rogówki. Należy pamiętać, że wybór metody leczenia zawsze powinien być ustalany indywidualnie z doświadczonym okulistą.

Korekcja widzenia w początkowych stadiach

W początkowych stadiach stożka rogówki, gdy zniekształcenia są niewielkie, ostrość widzenia można korygować za pomocą okularów. W miarę postępu choroby, kiedy astygmatyzm staje się nieregularny, konieczne jest zastosowanie specjalistycznych soczewek kontaktowych.

• Twarde soczewki gazoprzepuszczalne (RGP): Często są pierwszą linią leczenia, ponieważ tworzą gładką powierzchnię optyczną nad nieregularną rogówką, znacząco poprawiając ostrość widzenia.
• Soczewki hybrydowe: Łączą twardy środek z miękkim pierścieniem, oferując komfort i stabilność.
• Soczewki skleralne: Są większe i spoczywają na twardówce (białku oka), tworząc przestrzeń wypełnioną płynem nad rogówką, co zapewnia wyjątkowy komfort i doskonałą ostrość widzenia nawet w zaawansowanych przypadkach.

Zatrzymanie progresji choroby

Kluczowym elementem leczenia, zwłaszcza u młodych pacjentów i w przypadku postępującej choroby, jest zatrzymanie jej progresji.

• Cross-linking rogówki (CXL): Jest to procedura, która polega na naświetlaniu rogówki promieniami UVA po wcześniejszym zaaplikowaniu kropel ryboflawiny (witaminy B2). Proces ten wzmacnia włókna kolagenowe rogówki, zwiększając jej sztywność i w wielu przypadkach skutecznie zatrzymując dalsze ścieńczenie i uwypuklenie. To przełomowa metoda, która często pozwala uniknąć konieczności przeszczepu rogówki.

Leczenie w zaawansowanych przypadkach

Gdy inne metody nie są wystarczające lub choroba jest bardzo zaawansowana, stosuje się bardziej inwazyjne procedury.

• Pierścienie śródrogówkowe (Intacs): To małe, półokrągłe segmenty, które implantuje się w rogówkę w celu zmiany jej krzywizny, spłaszczenia stożka i poprawy ostrości widzenia. Mogą również pomóc w lepszym dopasowaniu soczewek kontaktowych.
• Przeszczep rogówki (keratoplastyka): Jest to ostateczność, stosowana w przypadkach bardzo zaawansowanego stożka rogówki, kiedy inne metody zawiodły, a widzenie jest znacznie upośledzone. Polega na chirurgicznym zastąpieniu chorej części rogówki zdrową tkanką od dawcy.

Życie ze stożkiem rogówki

Życie ze stożkiem rogówki wymaga regularnych kontroli u okulisty i ścisłego przestrzegania zaleceń. Ważne jest, aby unikać pocierania oczu, co może pogarszać stan rogówki. Dzięki wczesnej diagnozie i odpowiednio dobranemu leczeniu większość pacjentów ze stożkiem rogówki może cieszyć się dobrą jakością widzenia i prowadzić normalne, aktywne życie.

Podsumowanie

Stożek rogówki to poważne, ale uleczalne schorzenie. Kluczem do sukcesu jest wczesna diagnoza i indywidualnie dobrane leczenie, które może zatrzymać progresję choroby i znacząco poprawić komfort widzenia. Jeśli zauważasz u siebie niepokojące objawy, nie zwlekaj z wizytą u specjalisty. Pamiętaj, że tylko profesjonalna konsultacja okulistyczna pozwoli na postawienie właściwej diagnozy i zaplanowanie najskuteczniejszego planu leczenia.