Tanoreksja, objawy i zagrożenia

W pogoni za idealnym wyglądem często przekraczamy niewidzialne granice, nie zdając sobie sprawy, że to, co miało być atutem, staje się obsesją. Opalona skóra, symbol zdrowia i atrakcyjności, dla niektórych może stać się źródłem poważnych problemów – zarówno fizycznych, jak i psychicznych. Mowa o tanoreksji, uzależnieniu od opalania, które coraz częściej dotyka społeczeństwo.

Co to jest tanoreksja?

Tanoreksja, często nazywana również opalenizną kompulsywną, to zaburzenie psychiczne charakteryzujące się niekontrolowaną potrzebą posiadania opalonej skóry. Osoby cierpiące na tanoreksję odczuwają wewnętrzny przymus opalania się, niezależnie od pory roku czy stanu swojej skóry. Mimo widocznej opalenizny, często postrzegają swoją cerę jako zbyt bladą, co prowadzi do błędnego koła. Jest to forma dysmorfii ciała, gdzie pacjent ma zniekształcony obraz własnego wyglądu.

Ciekawostka: Tanoreksja, choć brzmi jak nowa przypadłość, ma swoje korzenie w zaburzeniach obsesyjno-kompulsywnych. Podobnie jak w przypadku innych uzależnień, mózg osoby dotkniętej tanoreksją reaguje na opalanie się wydzielaniem endorfin, co wzmacnia to zachowanie i sprawia, że staje się ono trudne do przerwania.

Objawy tanoreksji: Kiedy opalenizna staje się obsesją?

Rozpoznanie tanoreksji może być trudne, ponieważ granica między zdrowym dbaniem o wygląd a obsesją bywa płynna. Istnieje jednak szereg charakterystycznych objawów, na które warto zwrócić uwagę:

• Nadmierne opalanie się: Osoba spędza nieproporcjonalnie dużo czasu na słońcu lub w solarium, często ignorując zalecenia dotyczące bezpieczeństwa.
• Niepokój i irytacja: Pojawiają się, gdy niemożliwe jest opalenie się, np. z powodu złej pogody lub braku dostępu do solarium.
• Zniekształcone postrzeganie własnej skóry: Mimo intensywnej opalenizny, osoba uważa, że jej skóra jest zbyt blada.
• Ukrywanie nawyków: Często tanorektycy starają się zataić przed bliskimi, ile czasu poświęcają na opalanie.
• Zwiększanie dawki: Podobnie jak w innych uzależnieniach, potrzeba coraz częstszych i dłuższych sesji opalania, aby osiągnąć pożądany efekt.
• Ignorowanie ostrzeżeń: Lekarze, rodzina czy przyjaciele często zwracają uwagę na problem, ale ich rady są bagatelizowane.
• Priorytet opalania: Opalanie staje się ważniejsze niż inne aktywności, obowiązki czy spotkania towarzyskie.

Zagrożenia zdrowotne wynikające z tanoreksji

Konsekwencje tanoreksji są poważne i wielowymiarowe, dotykając zarówno zdrowia fizycznego, jak i psychicznego.

Ryzyka dla skóry

• Przyspieszone starzenie się skóry: Nadmierna ekspozycja na promieniowanie UV prowadzi do szybszego powstawania zmarszczek, utraty elastyczności i powstawania przebarwień. Skóra staje się sucha i szorstka.
• Zwiększone ryzyko raka skóry: To najgroźniejsze powikłanie. Regularne i intensywne opalanie, zwłaszcza w solarium, drastycznie zwiększa ryzyko rozwoju czerniaka, raka podstawnokomórkowego i raka kolczystokomórkowego.
• Oparzenia słoneczne: Częste oparzenia uszkadzają DNA komórek skóry, co również przyczynia się do ryzyka nowotworowego.

Inne zagrożenia fizyczne

• Uszkodzenia wzroku: Promieniowanie UV może prowadzić do zaćmy, zapalenia spojówek czy fotokeratozy.
• Osłabienie układu odpornościowego: Intensywne opalanie może negatywnie wpływać na zdolność organizmu do walki z infekcjami.

Konsekwencje psychologiczne

• Pogłębienie dysmorfii ciała: Problem z postrzeganiem własnego wyglądu nasila się.
• Depresja i stany lękowe: Uzależnienie często prowadzi do obniżonego nastroju, poczucia winy i izolacji społecznej.
• Problemy w relacjach: Ukrywanie nawyków i ignorowanie bliskich może niszczyć więzi.

Kto jest najbardziej narażony?

Chociaż tanoreksja może dotknąć każdego, istnieją grupy podwyższonego ryzyka. Są to często młode osoby, zwłaszcza kobiety, które są pod silnym wpływem mediów i kultu idealnego ciała. Osoby z niską samooceną, perfekcjoniści, a także ci, którzy w przeszłości borykali się z innymi uzależnieniami lub zaburzeniami odżywiania, również są bardziej podatni na rozwój tanoreksji. Presja społeczna i błędne przekonanie, że opalenizna jest synonimem zdrowia i sukcesu, odgrywają tu kluczową rolę.

Jak szukać pomocy i wsparcia?

Pierwszym i najważniejszym krokiem jest uświadomienie sobie problemu. Jeśli podejrzewasz u siebie lub u bliskiej osoby tanoreksję, nie wahaj się szukać pomocy. To nie jest kwestia próżności, lecz poważne zaburzenie, które wymaga profesjonalnego wsparcia.

• Rozmowa z zaufaną osobą: Podzielenie się swoimi obawami z przyjacielem lub członkiem rodziny może być pierwszym krokiem do zmiany.
• Konsultacja z dermatologiem: Lekarz oceni stan skóry i uświadomi o zagrożeniach zdrowotnych, co może być silną motywacją do zmiany nawyków.
• Wsparcie psychologiczne: Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) jest często skuteczna w leczeniu tanoreksji. Psycholog pomoże zidentyfikować przyczyny problemu, zmienić negatywne wzorce myślenia i zbudować zdrową samoocenę.
• Grupy wsparcia: Dzielenie się doświadczeniami z osobami o podobnych problemach może być bardzo pomocne w procesie zdrowienia.

Pamiętaj, że zdrowa skóra to niekoniecznie opalona skóra. Akceptacja naturalnego odcienia cery i skupienie się na pielęgnacji, która chroni, a nie szkodzi, to klucz do prawdziwego piękna i zdrowia. Zamiast dążyć do idealnej opalenizny, warto pielęgnować wewnętrzne poczucie wartości i dbać o zdrowie w sposób bezpieczny i świadomy.