Zaledwie co trzeci Polak uważa się za osobę asertywną

W dzisiejszym, dynamicznym świecie umiejętność skutecznego wyrażania siebie, swoich potrzeb i opinii, staje się cenniejsza niż kiedykolwiek. Mimo to, wielu z nas boryka się z wyzwaniem, jakim jest asertywność. Nierzadko obserwujemy, że choć pragniemy być szanowani i słyszani, w praktyce trudno nam jasno stawiać granice czy odmawiać. Dlaczego tak wielu z nas czuje się niepewnie w roli osoby asertywnej i jak możemy to zmienić?

Co to jest asertywność? Rozwiewamy wątpliwości

Asertywność to coś więcej niż tylko głośne wyrażanie swoich racji. To przede wszystkim umiejętność wyrażania własnych myśli, uczuć, przekonań i potrzeb w sposób otwarty i szczery, z jednoczesnym szacunkiem dla praw i uczuć drugiej osoby. Osoba asertywna potrafi zarówno powiedzieć „nie”, jak i przyjąć krytykę, a także wyrazić konstruktywną opinię, nie raniąc przy tym innych. To złoty środek pomiędzy agresją a pasywnością – ani nie narzucamy się innym, ani nie pozwalamy, by inni narzucali się nam.

Dlaczego asertywność bywa wyzwaniem?

Dla wielu osób, zwłaszcza w polskim kontekście kulturowym, asertywność może wydawać się trudna do osiągnięcia. Czynniki takie jak:

• Wychowanie: Często uczono nas, że „grzeczne dziecko” nie odmawia, nie dyskutuje i nie stawia swoich potrzeb na pierwszym miejscu.
• Obawa przed konfliktem: Strach przed konfrontacją, niezrozumieniem czy utratą sympatii może paraliżować naszą zdolność do asertywnego zachowania.
• Błędne przekonania: Asertywność bywa mylona z egoizmem, bezwzględnością lub agresją, co zniechęca do jej praktykowania.
• Brak wzorców: Nie zawsze mamy okazję obserwować asertywne postawy w naszym otoczeniu, co utrudnia naukę przez naśladowanie.

Mity i fakty o asertywności

• Mit: Asertywność to egoizm. Fakt: To szacunek dla siebie i innych. Asertywność oznacza dbanie o własne potrzeby, jednocześnie szanując potrzeby innych.
• Mit: Asertywność prowadzi do konfliktów. Fakt: Może im zapobiegać. Jasne komunikowanie oczekiwań i granic często redukuje nieporozumienia.
• Mit: Asertywni ludzie są nielubiani. Fakt: Są szanowani. Ludzie doceniają osoby, które potrafią jasno wyrażać swoje stanowisko.

Korzyści płynące z asertywności

Rozwój asertywności to inwestycja, która procentuje w wielu obszarach życia. Oto najważniejsze korzyści:

• Lepsze relacje: Zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym, asertywność prowadzi do bardziej autentycznych i satysfakcjonujących interakcji.
• Redukcja stresu: Umiejętność odmawiania i stawiania granic zmniejsza poczucie przeciążenia i wypalenia.
• Wzrost poczucia własnej wartości: Świadomość, że potrafimy dbać o siebie, buduje pewność siebie i szacunek do samego siebie.
• Skuteczniejsze podejmowanie decyzji: Asertywność pozwala nam podejmować decyzje zgodne z naszymi wartościami i potrzebami.

Jak rozwijać asertywność? Praktyczne kroki

Asertywność to umiejętność, którą można, a nawet trzeba, ćwiczyć. Oto kilka wskazówek:

Zrozum swoje prawa

Zacznij od uświadomienia sobie, że masz prawo do:

1. Wyrażania własnych opinii i uczuć.
2. Mówienia „nie” bez poczucia winy.
3. Popełniania błędów i brania za nie odpowiedzialności.
4. Zmiany zdania.
5. Żądania szacunku.

Ćwicz komunikację

Zamiast ogólników, używaj tzw. „komunikatów Ja”. Zamiast „Zawsze się spóźniasz!”, powiedz: „Czuję się zaniepokojony, gdy czekam na Ciebie, ponieważ mam mało czasu”. Skup się na swoich uczuciach i potrzebach, a nie na ocenianiu drugiej osoby. Pamiętaj też o mowie ciała – utrzymuj kontakt wzrokowy, mów spokojnym, ale stanowczym głosem.

Stawiaj granice

Naucz się odmawiać. Nie musisz usprawiedliwiać każdej odmowy. Proste „Nie, dziękuję, nie mogę tego zrobić” jest często wystarczające. Bądź konsekwentny w swoich decyzjach i nie pozwól, by inni przekraczali Twoje granice.

Zaczynaj od małych kroków

Nie musisz od razu stawać się mistrzem asertywności. Zacznij od drobnych sytuacji – np. poproś o zmianę stolika w restauracji, jeśli ten, który dostałeś, Ci nie odpowiada, albo wyraź swoje preferencje dotyczące filmu, który macie obejrzeć ze znajomymi. Każdy mały sukces buduje Twoją pewność siebie.

Asertywność w polskim kontekście – czy to możliwe?

Mimo powszechnego przekonania, że w naszej kulturze bycie asertywnym bywa trudne, coraz więcej osób dostrzega wartość tej umiejętności. Zmiana zaczyna się od indywidualnych decyzji i praktyki. Zrozumienie, że asertywność nie jest cechą wrodzoną, lecz zdolnością, którą można rozwijać, otwiera drogę do bardziej świadomego i satysfakcjonującego życia.

Asertywność to klucz do zdrowych relacji, wewnętrznego spokoju i pełniejszego wyrażania siebie. Nie pozwól, by obawy powstrzymywały Cię przed rozwijaniem tej niezwykle ważnej umiejętności. Pamiętaj, że masz prawo do swoich potrzeb i opinii – a świat zyska, gdy zaczniesz je wyrażać z szacunkiem dla siebie i innych.