Zapalenie błony śluzowej żołądka, przyczyny, objawy, leczenie

Czy kiedykolwiek czułeś pieczenie, ból lub dyskomfort w nadbrzuszu, zwłaszcza po jedzeniu? Niejednokrotnie bagatelizujemy te sygnały, przypisując je „ciężkostrawnemu” posiłkowi. Tymczasem mogą one być objawem stanu zapalnego, który dotyka jednego z najważniejszych organów trawiennych – żołądka. Zapalenie błony śluzowej żołądka, czyli gastropatia, to powszechna dolegliwość, która może znacząco obniżyć jakość życia, jeśli zostanie zignorowana.

Co to jest zapalenie błony śluzowej żołądka?

Zapalenie błony śluzowej żołądka to stan, w którym delikatna warstwa ochronna wnętrza żołądka ulega podrażnieniu lub uszkodzeniu. Błona śluzowa pełni kluczową rolę w ochronie ścian żołądka przed silnym kwasem solnym, niezbędnym do trawienia. Kiedy ta bariera zostaje naruszona, dochodzi do stanu zapalnego, który może przybierać formę ostrą (nagłą i krótkotrwałą) lub przewlekłą (rozwijającą się powoli i utrzymującą się przez długi czas).

Główne przyczyny zapalenia błony śluzowej żołądka

Bakteria Helicobacter pylori

Jedną z najczęstszych przyczyn przewlekłego zapalenia żołądka jest zakażenie bakterią Helicobacter pylori. Szacuje się, że dotyka ona ponad połowy światowej populacji! Ciekawostka: odkrycie tej bakterii przez Barry'ego Marshalla i Robina Warrena w latach 80. XX wieku zrewolucjonizowało podejście do chorób żołądka, za co w 2005 roku otrzymali Nagrodę Nobla. Bakteria ta potrafi przetrwać w kwaśnym środowisku żołądka, prowadząc do przewlekłego stanu zapalnego, a nawet wrzodów czy raka żołądka.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)

Powszechnie stosowane leki takie jak ibuprofen, aspiryna czy naproksen, choć skuteczne w łagodzeniu bólu i stanów zapalnych w innych częściach ciała, mogą być bardzo szkodliwe dla żołądka. Długotrwałe lub nadmierne ich przyjmowanie może uszkodzić barierę ochronną błony śluzowej, prowadząc do ostrego zapalenia, a nawet krwawień.

Alkohol i stres

Nadmierne spożycie alkoholu to kolejna częsta przyczyna ostrego zapalenia żołądka. Alkohol bezpośrednio podrażnia błonę śluzową. Podobnie, chroniczny stres, choć nie jest bezpośrednią przyczyną, może nasilać objawy i zaburzać procesy regeneracji, zwiększając produkcję kwasu żołądkowego i osłabiając odporność błony śluzowej.

Czynniki autoimmunologiczne

W rzadkich przypadkach zapalenie błony śluzowej żołądka może mieć podłoże autoimmunologiczne. Wówczas układ odpornościowy organizmu omyłkowo atakuje i niszczy komórki odpowiedzialne za produkcję kwasu solnego oraz czynnika wewnętrznego, co prowadzi do niedoboru witaminy B12 i anemii.

Inne, mniej powszechne przyczyny

• Zakażenia wirusowe lub grzybicze.
• Choroby autoimmunologiczne, takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna.
• Uszkodzenia popromienne (np. po radioterapii).
• Refluks żółciowy do żołądka.

Objawy zapalenia błony śluzowej żołądka

Objawy mogą być bardzo różnorodne i zależą od nasilenia oraz charakteru zapalenia (ostre czy przewlekłe). Niektórzy pacjenci mogą nie odczuwać żadnych dolegliwości, zwłaszcza w początkowych stadiach przewlekłego zapalenia.

Typowe dolegliwości

• Ból lub pieczenie w nadbrzuszu: Często opisywany jako tępy, uciskający lub palący, nasilający się po jedzeniu lub w nocy.
• Nudności i wymioty: Mogą występować, szczególnie rano lub po posiłkach.
• Uczucie pełności: Nawet po zjedzeniu niewielkiej ilości pokarmu.
• Wzdęcia i odbijanie.
• Brak apetytu i nieplanowana utrata wagi.
• Zgaga: Uczucie pieczenia za mostkiem.

Kiedy szukać pomocy medycznej?

Niektóre objawy wymagają natychmiastowej konsultacji lekarskiej. Należą do nich: silny, nagły ból brzucha, krew w stolcu (czarne, smoliste stolce) lub w wymiocinach (wyglądające jak fusy z kawy), uporczywe wymioty, trudności w połykaniu. Mogą one świadczyć o poważniejszych powikłaniach.

Diagnostyka zapalenia błony śluzowej żołądka

W przypadku podejrzenia zapalenia żołądka lekarz przeprowadzi dokładny wywiad i badanie fizykalne. Kluczowym badaniem diagnostycznym jest gastroskopia (endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego), podczas której lekarz może obejrzeć błonę śluzową żołądka i pobrać wycinki do badania histopatologicznego. Pomocne są także testy na obecność Helicobacter pylori (np. test oddechowy, badanie kału, testy z krwi).

Skuteczne leczenie zapalenia błony śluzowej żołądka

Leczenie zależy od przyczyny i nasilenia zapalenia. Kluczowe jest wyeliminowanie czynnika sprawczego i wspieranie regeneracji błony śluzowej.

Leczenie farmakologiczne

• Inhibitory pompy protonowej (IPP): Leki te zmniejszają produkcję kwasu żołądkowego, co pozwala błonie śluzowej na regenerację.
• Antybiotyki: Jeśli przyczyną jest zakażenie Helicobacter pylori, stosuje się terapię eradykacyjną, polegającą na przyjmowaniu kombinacji kilku antybiotyków i IPP.
• Leki osłonowe: Preparaty zawierające bizmut lub sukralfat tworzą ochronną warstwę na błonie śluzowej.
• Antacidy: Szybko neutralizują kwas żołądkowy, przynosząc ulgę w bólu.

Zmiana diety

Dieta odgrywa ogromną rolę w łagodzeniu objawów i wspieraniu leczenia. Zaleca się:

• Unikanie produktów drażniących: ostre przyprawy, kwaśne soki, cytrusy, kawa, mocna herbata, czekolada, tłuste i smażone potrawy.
• Spożywanie małych, częstych posiłków: Zamiast trzech dużych, lepiej jeść 5-6 mniejszych.
• Wybieranie pokarmów łatwostrawnych: Gotowane warzywa, chude mięso, ryby, kasze, ryż, pieczywo pszenne.
• Picie dużej ilości wody.

Modyfikacja stylu życia

Kluczowe jest również wprowadzenie zmian w stylu życia:

• Redukcja stresu: Techniki relaksacyjne, joga, medytacja mogą znacząco pomóc.
• Zaprzestanie palenia tytoniu: Nikotyna nasila wydzielanie kwasu solnego i osłabia błonę śluzową.
• Ograniczenie spożycia alkoholu: Najlepiej całkowicie go wyeliminować na czas leczenia.
• Ostrożność z lekami: Zawsze konsultuj z lekarzem przyjmowanie NLPZ.

Wskazówki profilaktyczne

Aby zminimalizować ryzyko zapalenia błony śluzowej żołądka, warto pamiętać o kilku zasadach:

• Dbaj o higienę: Częste mycie rąk zmniejsza ryzyko zakażenia H. pylori.
• Unikaj nadużywania NLPZ: Stosuj je tylko wtedy, gdy jest to konieczne i zawsze zgodnie z zaleceniami lekarza.
• Prowadź zdrowy tryb życia: Zbilansowana dieta, regularna aktywność fizyczna i odpowiednia ilość snu.
• Zarządzaj stresem: Znajdź skuteczne metody radzenia sobie z napięciem.
• Reaguj na sygnały ciała: Nie ignoruj długotrwałego dyskomfortu w nadbrzuszu.

Zapalenie błony śluzowej żołądka to dolegliwość, której nie należy bagatelizować. Pamiętaj, że wczesna diagnoza i odpowiednie leczenie są kluczowe dla uniknięcia poważniejszych powikłań. Słuchaj swojego ciała i w razie wątpliwości zawsze konsultuj się ze specjalistą.