Zapalenie uchyłków jelita grubego, objawy i diagnostyka krok po kroku

Czy zastanawiałeś się kiedyś, jak delikatny jest nasz układ pokarmowy i jak wiele może się w nim dziać, zanim poczujemy pierwsze niepokojące sygnały? Zapalenie uchyłków jelita grubego to schorzenie, które dotyka coraz większą liczbę osób, często zaskakując ich nagłym i intensywnym bólem. Zrozumienie jego objawów i drogi diagnostycznej jest kluczem do szybkiego powrotu do zdrowia i uniknięcia poważnych komplikacji.

Czym są uchyłki i zapalenie uchyłków?

Zanim zagłębimy się w objawy i diagnostykę, warto zrozumieć, czym właściwie są uchyłki. Uchyłki jelita grubego to niewielkie, workowate wypuklenia błony śluzowej, które tworzą się na zewnątrz ściany jelita. Można je porównać do małych kieszonek. Same uchyłki, zwane uchyłkowatością (łac. diverticulosis), są zazwyczaj bezobjawowe i występują u wielu osób, zwłaszcza po 40. roku życia.

Problem pojawia się, gdy w tych kieszonkach zalegają resztki pokarmowe lub kał, prowadząc do stanu zapalnego. Wówczas mówimy o zapaleniu uchyłków jelita grubego (łac. diverticulitis). Jest to poważny stan, który wymaga natychmiastowej uwagi medycznej.

Kto jest zagrożony? Czynniki ryzyka

Choć uchyłki mogą pojawić się u każdego, istnieją pewne czynniki, które zwiększają ryzyko ich zapalenia:

• Wiek: Ryzyko wzrasta wraz z wiekiem; uchyłki są powszechne u osób po 60. roku życia.
• Dieta: Niska zawartość błonnika w diecie i wysokie spożycie czerwonego mięsa.
• Otyłość: Zwiększona masa ciała wiąże się z wyższym ryzykiem.
• Brak aktywności fizycznej: Siedzący tryb życia.
• Palenie tytoniu: Może osłabiać ścianki jelita.
• Niektóre leki: Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) czy sterydy.

Objawy zapalenia uchyłków jelita grubego: Na co zwrócić uwagę?

Rozpoznanie zapalenia uchyłków na podstawie samych objawów może być trudne, ponieważ są one często podobne do innych schorzeń układu pokarmowego, takich jak zapalenie wyrostka robaczkowego, zespół jelita drażliwego czy kamica nerkowa. Kluczowe jest jednak zwrócenie uwagi na ich intensywność i nagłość.

Najczęściej występujące objawy to:

• Silny ból brzucha: Zazwyczaj zlokalizowany w lewym dolnym kwadrancie brzucha (gdzie najczęściej występują uchyłki), ale może promieniować lub być odczuwany w innych miejscach. Ból często jest stały i nasila się.
• Gorączka i dreszcze: Wskazują na obecność stanu zapalnego w organizmie.
• Zmiany w rytmie wypróżnień: Mogą obejmować zarówno zaparcia, jak i biegunkę.
• Nudności i wymioty: Często towarzyszą silnemu bólowi.
• Tkliwość brzucha: Ból przy dotyku, szczególnie w lewej dolnej części.
• Wzdęcia i gazy: Mogą być uciążliwe.

Pamiętaj: Jeśli doświadczasz nagłego, silnego bólu brzucha, gorączki i innych wymienionych objawów, niezwłocznie skonsultuj się z lekarzem. Szybka interwencja medyczna jest kluczowa dla uniknięcia powikłań, takich jak ropnie, przetoki, a nawet perforacja jelita.

Diagnostyka krok po kroku: Jak lekarz ustala rozpoznanie?

Proces diagnostyczny zapalenia uchyłków jest staranny i obejmuje kilka etapów, które mają na celu potwierdzenie diagnozy i wykluczenie innych, podobnych schorzeń.

Pierwsza wizyta i wywiad lekarski

Lekarz rozpocznie od szczegółowego wywiadu, pytając o Twoje objawy, ich nasilenie, czas trwania oraz historię medyczną. Ważne jest, aby dokładnie opisać ból (lokalizacja, charakter, czy coś go nasila lub łagodzi). Następnie przeprowadzi badanie fizykalne, w tym palpacyjne badanie brzucha, które pozwoli ocenić tkliwość i ewentualne opory w jamie brzusznej.

Badania laboratoryjne: Co pokażą wyniki?

Badania krwi są nieodzownym elementem diagnostyki. Najważniejsze z nich to:

• Morfologia krwi z rozmazem: Zwiększona liczba białych krwinek (leukocytoza) wskazuje na obecność stanu zapalnego.
• CRP (białko C-reaktywne): Podwyższone stężenie CRP jest silnym wskaźnikiem stanu zapalnego w organizmie.
• OB (odczyn Biernackiego): Również może być podwyższony w stanach zapalnych.

Badania te pomagają potwierdzić infekcję i monitorować jej nasilenie.

Badania obrazowe: Klucz do precyzyjnej diagnozy

Badania obrazowe są fundamentalne do postawienia pewnej diagnozy i oceny rozległości zapalenia.

• Tomografia komputerowa (TK) jamy brzusznej z kontrastem: Jest to złoty standard w diagnostyce ostrego zapalenia uchyłków. TK pozwala na precyzyjne uwidocznienie uchyłków, zgrubienia ściany jelita, obecności stanu zapalnego wokół jelita, a także ewentualnych powikłań, takich jak ropnie czy perforacje.
• Ultrasonografia (USG) jamy brzusznej: Może być pomocna, zwłaszcza w przypadkach, gdy TK jest przeciwwskazana (np. u kobiet w ciąży), ale jej czułość jest niższa niż tomografii. Może uwidocznić zgrubienie ściany jelita i płyn wokół niego.
• Rezonans magnetyczny (MRI): Rzadziej stosowany w ostrym zapaleniu uchyłków ze względu na dostępność i czas badania, ale może być alternatywą dla TK.

Kolonoskopia: Kiedy jest potrzebna?

Ważna uwaga: Kolonoskopia nie jest zalecana w ostrej fazie zapalenia uchyłków, ponieważ może zwiększyć ryzyko perforacji jelita. Jest to badanie inwazyjne, podczas którego wprowadza się giętki endoskop do jelita grubego.

Kolonoskopia jest jednak bardzo ważna i zalecana po ustąpieniu ostrych objawów zapalenia (zwykle po 6-8 tygodniach). Jej cele to:

• Potwierdzenie obecności uchyłków: Po wygaszeniu stanu zapalnego pozwala dokładnie ocenić ich liczbę i lokalizację.
• Wykluczenie innych chorób: Pomaga wykluczyć nowotwory jelita grubego, chorobę Leśniowskiego-Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego, które mogą dawać podobne objawy.
• Ocena powikłań: Może pomóc w wykryciu zwężeń czy przetok.

Podsumowanie: Nie lekceważ sygnałów

Zapalenie uchyłków jelita grubego to poważna dolegliwość, która wymaga szybkiej i trafnej diagnozy. Znajomość objawów, takich jak silny ból brzucha, gorączka i zmiany w rytmie wypróżnień, jest kluczowa. Współczesna medycyna, dzięki zaawansowanym badaniom obrazowym, takim jak tomografia komputerowa, oraz badaniom laboratoryjnym, pozwala na precyzyjne rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego leczenia. Pamiętaj, że wczesna interwencja to najlepsza droga do uniknięcia powikłań i powrotu do pełnego zdrowia.