Choroba wrzodowa

Czy zastanawiałeś się kiedyś, co kryje się za uporczywym bólem brzucha, który pojawia się po jedzeniu lub budzi Cię w nocy? Choroba wrzodowa to dolegliwość, która dotyka miliony ludzi na całym świecie, często mylona ze zwykłą niestrawnością. Zrozumienie jej przyczyn, objawów i sposobów leczenia jest kluczowe dla odzyskania komfortu i zdrowia.

Czym jest choroba wrzodowa?

Choroba wrzodowa to stan, w którym na wewnętrznej ścianie żołądka lub dwunastnicy (pierwszej części jelita cienkiego) powstają otwarte rany, zwane wrzodami. Są one efektem uszkodzenia błony śluzowej, która normalnie chroni te narządy przed agresywnym działaniem kwasu solnego i enzymów trawiennych. Wrzody mogą być różnej wielkości i głębokości, a ich obecność prowadzi do szeregu nieprzyjemnych dolegliwości.

Główne przyczyny wrzodów

Wbrew powszechnym mitom, stres i ostre jedzenie nie są bezpośrednimi przyczynami wrzodów, choć mogą nasilać objawy. Dwie główne przyczyny to:

• Bakteria Helicobacter pylori: Ta sprytna bakteria potrafi przetrwać w kwaśnym środowisku żołądka, osłabiając jego barierę ochronną i prowadząc do stanów zapalnych, a w konsekwencji do wrzodów. Szacuje się, że jest odpowiedzialna za większość przypadków wrzodów dwunastnicy i znaczną część wrzodów żołądka.
• Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ): Leki takie jak ibuprofen, naproksen czy aspiryna, choć skuteczne w łagodzeniu bólu i stanów zapalnych, mogą uszkadzać błonę śluzową przewodu pokarmowego, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu lub w dużych dawkach.

Inne, rzadsze przyczyny to zespół Zollingera-Ellisona (nadmierna produkcja kwasu), choroba Leśniowskiego-Crohna czy niektóre wirusy.

Rozpoznawanie objawów

Objawy choroby wrzodowej mogą być różnorodne i często mylone z innymi dolegliwościami trawiennymi. Najbardziej charakterystycznym jest ból w nadbrzuszu, który może być piekący, ostry lub tępy. Ciekawostka: w przypadku wrzodów dwunastnicy ból często nasila się na czczo i ustępuje po jedzeniu, natomiast przy wrzodach żołądka ból może pojawić się lub nasilić po posiłku.

Inne objawy to:

• Nudności i wymioty.
• Uczucie pełności i wzdęcia.
• Utrata apetytu i spadek masy ciała.
• Zgaga i odbijanie.
• W cięższych przypadkach: krwawienie z przewodu pokarmowego (czarne stolce, krwawe wymioty), które jest stanem nagłym i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.

Diagnostyka i leczenie

Jeśli podejrzewasz u siebie chorobę wrzodową, nie zwlekaj z wizytą u lekarza. Diagnostyka zazwyczaj obejmuje:

• Gastroskopię: To badanie endoskopowe, podczas którego lekarz wprowadza cienką rurkę z kamerą do przełyku, żołądka i dwunastnicy, aby bezpośrednio obejrzeć błonę śluzową i pobrać próbki (biopsję) do badania na obecność H. pylori lub zmian nowotworowych.
• Testy na H. pylori: Mogą to być testy oddechowe, z krwi lub z kału.

Leczenie zależy od przyczyny. W przypadku infekcji H. pylori stosuje się antybiotykoterapię w połączeniu z lekami zmniejszającymi wydzielanie kwasu żołądkowego (inhibitory pompy protonowej – IPP). Przy wrzodach wywołanych NLPZ kluczowe jest odstawienie tych leków (jeśli to możliwe) oraz stosowanie IPP.

Jak zapobiegać wrzodom?

Prewencja jest zawsze lepsza niż leczenie. Oto kilka kluczowych wskazówek:

• Uważne stosowanie NLPZ: Zawsze stosuj je zgodnie z zaleceniami lekarza lub farmaceuty, w najniższej skutecznej dawce i przez najkrótszy możliwy czas. Jeśli musisz je przyjmować długotrwale, porozmawiaj z lekarzem o ochronie żołądka.
• Higiena rąk: Pomaga to zmniejszyć ryzyko zakażenia H. pylori, które często przenosi się drogą pokarmową.
• Unikanie używek: Ogranicz spożycie alkoholu i rzuć palenie, ponieważ oba te czynniki mogą osłabiać błonę śluzową żołądka.
• Zdrowa dieta i styl życia: Chociaż dieta nie jest bezpośrednią przyczyną, unikanie bardzo ostrych, tłustych potraw oraz regularne, mniejsze posiłki mogą pomóc w łagodzeniu objawów i wspierać gojenie. Zarządzanie stresem również odgrywa ważną rolę.

Pamiętaj, że wczesna diagnoza i odpowiednie leczenie są kluczowe dla uniknięcia poważnych powikłań, takich jak krwotok, perforacja czy zwężenie przewodu pokarmowego. Dbaj o swój układ trawienny!